انفجار در دو انبار جنگ افزار حزب الله در روستاهای پائين تر از خط رودخانه ليتانی

انفجار در دو انبار جنگ افزار حزب الله در روستاهای  پائین تر از خط رودخانه لیتانی (طیر فلسیه و حرب سلم) بیانگر ادامه وجود زیربنای تسلیحاتی حزب الله در جنوب لبنان است که همچنان با یاری ایران و سوریه تقویت می شود. روند فزاینده تقویت توان نظامی حزب الله قطعنامه 1701 شورای امنیت را گستاخانه پایمال می کند، اما   یونی فیل (سپاه صلح سازمان ملل در لبنان) و ارتش لبنان در برابر حزب الله ناتوان مانده اند.

دو انفجار در انبار تسلیحاتی حزب الله در جنوب لبنان

(عکس ها از : سخنگوی ارتش اسرائیل)

انبار تسلیحاتی که در روستای حربت سلم منفجر شد (چهاردهم ژوئیه 2009)	انفجار در انبار تسلیحات در روستای طیر فلسیه (Tair Filsay)  (12 اکتبر 2009)

نگاه کلی 

1.   ساعت بیست و یک و پانزده دقیقه روز دوشنبه دوازدهم اکتبر 2009، بیستم مهر 1388، انفجاری سهمگین خانه سعید عیسی، یک عضو حزب الله در روستای طیر فلسیه  را که در 15 کیلومتری شمال شرقی بندر صور ( در پائین تر از خط رودخانه لیتانی) قرار دارد، لرزاند. در نتیجه انفجار در این خانه، که در واقع انبار دیگری برای مهمات و جنگ افزار حزب الله لبنان بود، احتمالا شماری از افراد این خانواده لطمه دیده اند(1).

 (طبق قطعنامه 1701 شورای امنیت، حزب الله می بایست خلع سلاح می شد و حق نگاهداری سلاح در پائین تر از رودخانه لیتانی را ندارد.) 

نقشه منطقه ای که انفجار در آن رخ داد. سلاحهای باقی مانده توسط نیروهای حزب الله به روستای همجوار که در نقشه نشان داده شده، انتقال یافت. 

نیروهای یونی فیل (سپاه صلح سازمان ملل که در لبنان مستقر هستند) در حال بررسی از درون و بیرون محل انفجار (الانتقاد، وب سایت حزب الله لبنان، سیزدهم اکتبر 2009) 

2.   همانند رخدادهای پیشین از این نوع، سازمان حزب الله که مفاد قطعنامه 1701 شورای امنیت را زیر پا می گذارد، برای منحرف کردن افکار عمومی نسبت به انفجار و انبار کردن اسلحه در مناطق مسکونی شتاب نشان داد و تلاش کرد تا رد پای خود را در این حادثه از بین ببرد. بلافاصله پس از وقوع انفجار، نیروهای حزب الله محل را به محاصره در آوردند و از تردد خود روها جلوگیری کرده و به نیروهای یونی فیل، سپاه صلح سازمان ملل مستقر در لبنان و نیز به نیروهای ارتش مرکزی لبنان اجازه نداند که بلافاصله به محل برسند. نیروهای حزب الله سریعا تلاش برای انتقال باقی مانده راکت ها و مهمات به جای مانده از محل انفجار را آغاز کردند و آنها را به انبار دیگری که در مرکز روستای همجوار، بنام دیر قانون النهر نام دارد (حدود سه کیلومتری در جنوب غربی روستای طیر فلسیه) بردند. انتقال این مهمات به جای مانده با چند کامیون بزرگ صورت گرفت. نیروی هوائی ارتش اسرائیل با هواپیماهای بدون خلبان خود تصاویر دقیقی را ثبت کرده که نشان می دهد جنگ افزارهای به جای مانده در حال انتقال به روستای دیگری است، و از جمله شامل راکت ها و سکوهای راکت انداز است. با گذشت حدود دو ساعت و 45 دقیقه از انفجار، که بنظر می رسید کار انتقال مهمات به جای مانده به پایان رسیده و آثار جرم حزب الله از بین رفته، نیروهای یونی فیل و ارتش لبنان امکان یافتند تا به محل وارد شوند. 

3.   در فیلمی که ارتش اسرائیل منتشر کرد، دیده می شود که شیوه عملیات حزب الله که در موارد مشابه گذشته نیز همانگونه عمل شد، تکرار می شود. در حادثه دیگری (که چهاردهم ژوئیه 200) در روستای حربت سلم رخ داد، حزب الله دقیقا همین عملکرد را داشت.  

برای دیدن فیلم اینجا را کلیک کنید 

مرحله نخست: مهار حادثه و تدارکات سریع برای انتقال مهمات به جای مانده

راست: نیروهای حزب الله و کامیون ها برای انتقال باقی مانده مهمات به محل می رسند و راکت ها و جنگ افزار به جای مانده را بار کامیون ها می کنند.

 چپ: یک راکت که بروی بار یکی از کامیون ها قرارگرفته و آنرا با دایره قرمز  مشخص کرده ایم، به روشنی دیده می شود.  

توضیح: پس از انفجار تابستان در دهکده حربت سلم نیز حزب الله شتابان نیروهای خود را برای کنترل حادثه و انتقال مهمات و راکت های به جای مانده به نقطه دیگری اعزام کرد(2). 

مرحله دوم: انتقال راکت ها و مهمات به جای مانده از محل انفجار 

راست: مهمات بار کامیون ها شده و بروی آنها چادرهای برزنت کشیده می شود.
 چپ: کامیون های بارشده در حال ترک محل انفجار در روستای طیر فلسیه و رفتن به سوی انبار جایگزین هستند. 

توضیح: پس از انفجار در روستای حربت سلم نیز دو کامیون به محل رسیده و باقی مانده مهمات و جنگ افزار به جای مانده از محل انفجار – بویژه راکت ها و خمپاره ها را منتقل کردند. 

راست: کامیون های حامل مهمات از طیر فلسیه به روستای دیرقانون النهر می رسند.

چپ: (پس از گذشت دو ساعت و 45 دقیقه از وقوع انفجار)، نیروهای ارتش لبنان اجازه می یابند که به محل انفجار در  طیر فلسیه وارد شوند.  

توضیح: در پی رخداد ژوئیه در روستای حربت سلم، ارتش لبنان و سپاه یونی فیل تنها با گذشت یک روز از آن انفجار امکان یافتند که وارد روستا شوند و محل انفجار را از نزدیک ببینند - هرچند که برخی مهمات و سلاحهای دیگری را در محل مشاهده کردند که حزب الله هنوز موفق به جا به جائی آنها نشده بود. بنظر می رسد که حزب الله در هرحال توانسته بود تا برخی از مهمات را به روستای بئر السناسل، در نیم کیلومتری جنوب غربی حربت سلم منتقل کند. در آن حادثه، میان نیروهای یونی فیل که می خواستند به بازرسی از روستای حربت سلم اقدام کنند، با طرفداران حزب الله درگیری رخ داد و هواداران حزب الله نیروهای سازمان ملل را با خشونت، و ازجمله سنگ پرانی، از محل راندند. 

واکنش ها به انفجار  

حزب الله  

4.   واکنش اولیه حزب الله به این رخداد، با لکنت زبان همراه بود که نشان از تنگنائی دارد که این حادثه برای این سازمان بوجود آورده است. حزب الله به شیوه همیشگی خویش تلاش کرد که این حادثه را کم اهمیت جلوه دهد و ارتش اسرائیل را عامل این انفجار معرفی کند. حزب الله در ادعای خود (که کاملا کذب است) مدعی شد که در یک مکانیکی متعلق به یک شهروند عادی در این دهکده خمپاره ای به جای مانده از ارتش اسرائیل منفجر شده و زیان جزئی به بار آورده است (الانتقاد، سیزدهم اکتبر 2009). بر خلاف برخی گزارش ها، حزب الله مدعی شد که تنها یک نفر زخمی شده است (الوعد، سیزدهم اکتبر 2009). منابعی در حزب الله نیز در تلاشی برای سرپوش نهادن بر اینکه محل مزبور، انبار سلاحهای حزب الله بوده، شتابزده مدعی شدند که انفجار ناشی از خمپاره ای بوده که در جنگ «سی و سه روزه» ارتش اسرائیل با حزب الله در محل مانده بود. 

5.   توضیح: واکنش حزب الله در ماجرای انفجار روستای حربت سلم نیز مشابه بود. شیخ نعیم قاسم معاون دبیر کل حزب الله در بیانیه ای، این ادعای دروغین را مطرح کرد که «مهمات به جای مانده از ارتش اسرائیل در لبنان عامل انفجار بوده»، که به ادعای وی «با همآهنگی با ارتش لبنان در روستای حربت سلم انبار شده بود». وی مدعی شده بود که «اسرائیل این ماجرا را بزرگ نمائی می کند و حزب الله قطعنامه 1701 شورای امنیت را زیر پا نگذاشته است».  

ارتش لبنان 

6.   در دو روز نخست پس از انفجار جدید، (تا انتشار گزارش نهاد تحقیقاتی ما) انتقاد جدی از حزب الله در لبنان مطرح نشده است. 

7.   ارتش لبنان یک روز پس از انفجار، در بیانیه ای کوتاه اعلام کرد که در خانه ای در طیر فلسیه خمپاره ای منفجر شده، و نیروهای ارتش لبنان منطقه را «ناحیه بسته» اعلام کرده و با همکاری سپاه یونی فیل سازمان ملل به تحقیق پرداخته اند (خبرگزاری لبنان، سیزدهم اکتبر 2009). توضیح: روایت ارائه شده (دروغین) از سوی ارتش لبنان با روایت حزب الله همخوانی دارد. پس از حادثه انتقال مهمات به روستای بئر السناسل نیز ارتش لبنان اعلام کرد که تحقیقات را آغاز کرده است. «تحقیقات» ارتش لبنان هیچگاه به انبارهای تسلیحاتی حزب الله اشاره نمی کنند. 

سازمان ملل متحد 

8.   مایکل ویلیامز فرستاده ویژه سازمان ملل متحد در امور خاورمیانه اعلام کرد که انفجار جدید در جنوب لبنان، یک حادثه بسیار وخیم است (نهر نت، سیزدهم اکتبر 2009). خانم جاسمینا بوزیون، سخنگوی سپاه صلح سازمان ملل نیز گفت که نیروهای یونی فیل ساعت یازده و نیم آن شب (دو ساعت پس از انفجار) همراه با ارتش لبنان به گشت زنی در محل پرداختند. این سخنگو تاکید کرده که یونی فیل چرائی حادثه را بررسی می کند و هم اکنون در حال تعمق و تحلیل یافته های خود است (خبرگزاری لبنان، سیزدهم اکتبر 2009). توضیح: واکنش های سازمان ملل و یونی فیل در پی انفجار تابستان در دهکده حربت سلم بسیار قاطع تر بود. سخنگویان یونی فیل تاکید کرده بودند که رخداد حربت سلم «نقض وخیم» قطعنامه 1701 شورای امنیت است.  

شکایت اسرائیل به سازمان ملل متحد 

9.   خانم گابریئلا شالو سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد شکایت فوری دولت اسرائیل را در زمینه انفجار انبار تسلیحات حزب الله، به بان کی مون دبیر کل سازمان ملل و نیز به رئیس دوره ای شورای امنیت تسلیم کرد. خانم شالو در شکایت اسرائیل تاکید کرد که  این دومین انفجار انبار حزب الله در سه ماه اخیر است، و یک بار دیگر ثابت می کند که حزب الله تسلیحات غیر قانونی در پائین تر از رودخانه لیتانی دارد و زیر بنای نظامی خود را در محل بازسازی می کند. این شکایت می افزاید که حزب الله از مردم جنوب لبنان به عنوان «سپر انسانی» استفاده می کند، و نیز با انتقال بقیه مهمات به دهکده های همجوار از طریق کامیون ها، مدارک جرم را از بین می برد. 

10.      در شکایت اسرائیل آمده است که «ارتش لبنان عمدا چشمان خود را بروی بازسازی زیر بنای نظامی حزب الله در جنوب لبنان می بندد» و «اسرائیل دولت لبنان را مسوول رخدادها می داند، و انتظار می رود که دولت لبنان گامهای جدی برای جلوگیری از  تجهیز شدن حزب الله به زراد خانه در جنوب لبنان بردارد». خانم شالو، سفیر اسرائیل در سازمان ملل خواهان آن شد که یونی فیل به تحقیق اضطراری قضیه اقدام کند و یافته های خود را در اولین فرصت به طرفهای ذیربط اعلام کند. 

نتیجه گیری و مفاهیم 

11.      انفجار در انبار تسلیحات در روستای طیر فلسیه دومین مورد از این نوع انفجارها در ماههای اخیر است. در چهاردهم ژوئیه در ساختمانی به ظاهر متروکه در حومه روستای حربت سلم در شمال بنت جبیل (در 15 کیلومتری مرز شمالی اسرائیل) انفجار مشابهی رخ داده بود. آن ساختمان انباری برای جنگ افزار و از جمله راکت ها، مهمات تیر بارها، گلوله های خمپاره و گلوله های توپ بود. در هر دو مورد، حزب الله تلاش کرد تا با کنترل سریع حادثه، رد پای خود را پاک کند و پیش از سر رسیدن نیروهای یونی فیل و ارتش لبنان به محل، مهمات باقی مانده را به انباری جایگزین منتقل کند. در هر دو حادثه، حزب الله تلاش کرد تا از خود سلب مسوولیت کرده، اسرائیل را مقصر جلوه دهد. در هر دو مورد، ارتش لبنان اعلام کرد که «تحقیقات لازم» انجام خواهد شد. اما به باور نهاد ما چنین «تحقیقات» وعده داده شده حزب الله را مقصر معرفی نخواهد کرد. 

عکس هوائی از ساختمان حربت سلم پس از انفجار 

12.   انفجارها در انبار سلاح حزب الله در روستاهای طیر فلسیه و حربت سلم به خوبی نشان می دهند که از پس از جنگ دوم لبنان (نبرد 33 روزه)، حزب الله بطور پیگیرانه ای در حال ساخت دوباره زیربنای نظامی خود در منطقه جنوب لبنان است(3). این زیر بنا از جمله شامل آرسنالی بزرگ از راکت هاست، که مراکز جمعیتی اسرائیل را تهدید می کند. حزب الله آرسنال خود را نیز عمدتا در مناطق مسکونی لبنان پنهان کرده و جان غیر نظامی های لبنانی را بعنوان «سپر انسانی» مورد سو استفاده قرار داده است (بنا به ارزیابی نهاد ما، صدها انبار اسلحه و راکت حزب الله در مناطق پائین تر از خط رودخانه لیتانی وجود دارد و دو انفجاری که در ماههای اخیر رخ داده تنها نشانه ای کوچک از وجود انبارهای متعدد است).بازسازی زیربنای نظامی حزب الله، که از پایان «نبرد 33 روزه» ادامه یافته، با یاری جمهوری اسلامی ایران و سوریه انجام می شود، و نقض بنیادین و سیستماتیک قطعنامه 1701 شورای امنیت است. 

13.     جنگ افزار پیشرفته تری که از سوی حزب الله در جنوب لبنان مستقر شده، بنا به ارزیابی نهاد مطالعاتی ما، شامل حدود بیست هزار فروند راکت با برد تا 40 کیلومتر، چند صد سکوی راکت انداز برای راکت های ضد تانک، راکت هائی با برد طولانی تر (از جمله موشک هائی که برد آن به دویست کیلومتر می رسد)، پهپاد ها (سر واژگان: پرنده هدایت پذیر از دور- به مفهوم هلیکوپترهای ساده بدون خلبان)، هزاران بسته مواد تخریبی و هزاران موشک ضد تانک و غیره است. 

14.     افزون بر ملموس بودن وجود زیربنای نظامی فعال حزب الله، رخدادهای حربت سلم و طیر فلسیه بر دو واقعیت دیگر نیز انگشت می گذارد:

الف – محدودیت های فعالیت یونی فیل، که تلاش جدی برای جلوگیری از روند تقویت نظامی حزب الله انجام نمی دهد. یونی فیل از اختیارات ناشی از قطعنامه 1701 شورای امنیت تفسیر محدودی دارد، و احتیاط می کند تا به درگیری با نیروهای حزب الله کشانده نشود، و نیروهای یونی فیل از فعالیت موثر درون روستاهای شیعه نشین خودداری می کنند. حزب الله زیربنای خود را عمدتا در دهکده ها و شهرک های شیعه جنوب لبنان مستقر کرده و بخش بزرگی از فعالان و هواداران حزب الله در این نواحی زندگی می کنند.

ب – میان حزب الله با ارتش لبنان (و نیز با دولت لبنان) همکاری عملی برقرار است - درحالیکه دولت لبنان به مفاهیم وخیم تقویت توان نظامی حزب الله واقف است. این همکاری بر اساس خودداری دولت لبنان (بنا به دلائل داخلی و فرا مرزی لبنان) از اعمال موثرحاکمیت قوانین کشور بر جنوب لبنان صورت می گیرد، و دولت لبنان با واقعیت وجود زیر بنای نظامی حزب الله در میان جمعیت شیعه جنوب لبنان عملا کنار آمده است.