واکنش های دنیای عرب به رخدادهای ایران نگاهی به آخرین تحولات ایران تا روز 17 ژوئن، 27 خرداد

توده های عظیم مردمی در خیابانها- نا آرامی ها در تهران (عکس از شبکه العربیه، 17 ژوئن 2009)

نگاه کلی:

1.  آنچه که حکومت اسلامی ایران،  پیروزی محمود احمدی نژاد در انتخابات ریاست جمهوری 12 ژوئن، 22 خرداد ایران قلمداد ساخت، و نا آرامی ها و خشونتهای گسترده پس از آن، تا زمان تهیه این گزارش درصدر رخدادهای خبری دنیای عرب قرار نگرفته بود و ابتدا تنها اشاراتی کوتاه تا تاریخ هفدهم ژوئن به آنها می شد. باید گفت که رهبران کشورهای عرب و رسانه های دنیای عرب تا کنون از اتخاذ موضع درقبال رخدادهای ایران خودداری کرده اند. اما در عین حال، نباید از این نکته نیز غافل بود که در حالیکه رسانه های فلسطینی، سوری و لبنانی «پیروزی دوباره» احمدی نژاد را به او شادباش گفته اند و ناآرامی های ایران را تا حد زیادی درز گرفتند، اما رسانه های عربی دیگری (برای مثال، رسانه های سعودی) به برجسته کردن این رخدادها اقدام کرده و تاکید دارند که تقلب وسیعی در اعلام نتایج انتخابات ایران صورت گرفته است. این بخش از رسانه های دنیای عرب همزمان به طور گسترده به پوشش خیزش مردمی ناشی از خشم پس از تقلب ها پرداخته و این تحولات را مورد توجه زیادی قرار دادند.

عربستان سعودی

2.  تا زمان تهیه این گزارش، مقامات و سخنگویان رسمی عربستان سعودی از موضع گیری علنی در باره رخدادهای ایران خودداری کرده اند. اما از سوی دیگر، رسانه هائی که در مالکیت سعودی قرار دارد، به طور گسترده ای به بازتاب تحولات ایران می پردازند:

الف- شبکه العربیه، یکی از مهم ترین شبکه های تلویزیونی دنیای عرب که در مالکیت یک شاهزاده سعودی است، پیشآهنگ خبر رسانی در باره ناآرامی های ایران بود و سخنان اصلاح طلبان ایران، مبنی بر اینکه یک تقلب گسترده انتخاباتی صورت گرفته و به توصیف آنان «نتایج انتخابات، مهندسی شده است» را بازتاب داد. این شبکه همچنین نقش پیشگامی خود را در ارائه گزارشهای مربوط به کشته های این ناآرامی ها و اعتراضات گسترده حفظ کرد و زودتر از دیگر رسانه های دنیای عرب این اخبار را فاش ساخت. عکسها و گزارشهای متعددی نیز ازاین شبکه از کشته ها و مجروحین پخش شد. به همین دلیل بود که شبکه العربیه زودتر از بسیاری از شبکه های خارجی مورد غضب حکومت ایران قرار گرفت و کار دفتر آن در تهران،  بنا به فرمانی که از سوی دولت احمدی نژاد صادر شد، تعطیل گردید. (ابتدا به مدت ده روز ادامه کار این شبکه ممنوع شد و سپس، این ممنوعیت نیز تا موعد نامعلوم دیگری تمدید شده است.)

یکی از جوانان زخمی شده ایران در  جریان  ناآرامی ها (عکس بر گرفته از یکی از گزارشهای شبکه العربیه، 17 ژوئن 2009).

ب- الشرق الاوسط، یکی از روزنامه های مهم عرب زبان که در لندن منتشر می شود و در مالکیت سعودی است، از اختلافات عمیق میان سران حاکمیت ایران خبر داد و آنرا نزاعی که رو به گسترش دارد، توصیف کرد و نوشت کشمکش بر سر نتایج انتخابات،  به سراسر ایران سرایت کرده و نا آرامی های مردمی نیز سیری رو به افزایش دارد. این روزنامه یاد آور شد که حکومت ایران محدودیت خبر رسانی از سوی رسانه ها را بیشتر کرده و از روز دوم پس از اعلام نتایج نیز حتی مانع از آن شد که خبرنگاران خارجی در خیابانها برای ارائه گزارش از تظاهرات اقدام کنند. در یک گزارش دیگر روزنامه الشرق الاوسط، تلاشهای گسترده مردم و بویژه جوانان برای اطلاع رسانی از این ناآرامی ها از طریق اینترنت، موبایل و پیامک و راههای مدرن اطلاع رسانی مورد توجه قرار گرفت، و تاکید گردید که جوانان ایرانی با کاربرد راههای مدرن، مانع های ایجاد شده از سوی رژیم را پشت سر گذاشته اند، و از جمله از امکاناتی مانند تویتر، یو تیوب و فیس بوک استفاده ای گسترده می کنند (الشرق الاوسط، 17 ژوئن 2009).

کاریکاتورهای روزنامه های چاپ امیر نشین های خلیج فارس پیرامون انتخابات و ناآرامی های ایران

احمدی نژاد صندو ق  رای را دو دستی محکم چسبیده و به موج عظیم مردمی که در انتخابات شرکت کرده اند، با نگاهی هراسان می گوید «بس». درحالیکه این موج می رود که او را درکام خود ببلعد (روزنامه الندوه، عربستان سعودی، 16 ژوئن 2009)	احمدی نژاد در مصاف  موسوی، درحالیکه هریک از آنها می گوید که ایران مال من است. (الوطن، روزنامه چاپ قطر، 17 ژوئن 2009)

مصر

3.  تلاش رسانه های مصر در بازتاب گسترده  و بی طرفانه رخدادهای ایران در حالی است که این رسانه ها لحن حمایت خود را از جناح اصلاح طلب ایران نمی توانند پنهان کنند. برای مثال، روزنامه الجمهوریه در یکی از گزارشهای اولیه خود نوشت که «حامیان موسوی موفق شدند که با حضور گسترده خود، افراد بسیج شده به سود احمدی نژاد را از خیابانها جارو  کنند» (الجمهوریه، 16 ژوئن 2009). 

سوریه

4.  کادر رهبری سوریه تا زمان تهیه این گزارش هنوز در مورد رخدادهای ایران موضع رسمی نگرفته است. سازمان تبلیغات رسمی سوریه تنها به «انتخاب دگر بار» احمدی نژاد می پردازد و چشم خود را بر ناآرامی های گسترده سراسر ایران می بندد، و مدعی است که احمدی نژاد «رهبری محبوب در منطقه خاورمیانه است». در گزارشهای رسانه های دولتی سوریه تاکید شده که بیان هر گونه انتقادی از نتایج انتخابات ایران، به منزله دخالت در امور داخلی ایان محسوب می شود. به چند گزارش روزنامه های سوریه در این باره نگاهی می افکنیم:

الف- مروان قبلان (که استاد علوم سیاسی در دانشگاه دمشق است) نوشت که در زمان ریاست جمهوری جرج بوش و در نخستین ماههای ریاست جمهوری باراک اوباما، رسانه های دنیای غرب نوک تیز حملات خود را متوجه شخص محمود احمدی نژاد کرده و «حتی به کیش شخصیت او اقدام کرده اند». بنوشته مروان قبلان، تلاشهائی که با هدف شبهه افکنی در نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ایران صورت می گیرد، بی ثمر خواهد بود و «جهان غرب باید مشروعیت انتخابات ایران را برسمیت بشناسد حتی اگر با نتیجه حاصل شده مخالف باشد». مروان قبلان افزود که دلیل «پیروزی احمدی نژاد آن است که می کوشد تا ایران را به یک قدرت منطقه ای مبدل کند و بر حق ایران برای دستیابی به توانمندی هسته ای پافشاری می کند» (الوطن، 15 ژوئن 2009).

ب- خیر الجمالی نویسنده روزنامه حزب بعث سوریه در مقاله ای به موضع گیری اسرائیل در باره نتایج انتخابات ایران پرداخته و آنرا مورد حمله قرار داد و مدعی شد که «ملت ایران یک انتخابات مشروع داشته و رئیس جمهوری مورد نظر خود را در یک روند دموکراتیک انتخاب کرده است». به نوشته خیر الجمالی، واکنشهای اسرائیل مفاهیم زیادی در بر دارد و «بیانگر دخالت گستاخانه اسرائیل علیه اراده مستقل ملت ایران، و دخالتی در امور داخلی ایران است». (الثوره، 15 ژوئن 2009).

       ج- در گزارشی که در روزنامه تشرین انتشاریافت، علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، ایالات متحده و کشورهای اروپائی را فرا خواند که از «دخالت در انتخابات، که یک امر داخلی ایران است، خودداری کند» (تشرین، 17 ژوئن 2009).

لبنان

5.  جرج علم، نویسنده روزنامه لبنانی السفیر در مقاله ای می نویسد که اعلام پیروزی احمدی نژاد در انتخابات ایران بطور مستقیم بر تماسهای صحنه سیاست داخلی لبنان اثر گذار خواهد بود و در شرائطی که لبنان خود در پی انتخابات اخیر پارلمانی اش درحال تلاش برای تشکیل دولت جدید و گزینش رئیس جدید مجلس خود است، این کوششها تحت تاثیر تحولات ایران خواهد بود، و مهره های سیاسی لبنان باید حضور و نفوذ احمدی نژاد را بر صحنه سیاست لبنان مورد نظر قرار دهند. به نوشته آقای جرج علم، اعلام پیروزی احمدی نژاد می تواند موجب تقویت محبوبیت حزب الله در کشور لبنان شود  و  تشکیل دولت وحدت ملی لبنان را به گونه ای که از حمایت «مقاومت» (یعنی ترور) برخوردار باشد، سرعت ببخشد و ارزیابی می شود که خطوط اساسی دولت آتی لبنان زیر نفوذ تحولات ایران قرار گیرد. آقای جرج علم تاکید دارد که نظر به «پیروزی» احمدی نژاد، از «خوش بینی جناح 14 مارس (جناح پیروز در انتخابات هفتم ژوئن لبنان) کاسته شده و این سرمستی آنها به فاز «صبر و انتظار» وارد می شود. آقای علم می نویسد که جناح 14 مارس به رهبری آقای سعد الدین الحریری ناچار خواهد شد که مفاهیم منطقه ای و بین المللی ناشی از این واقعیت را که احمدی نژاد هنوز باید 4 سال دیگر بر کرسی ریاست جمهوری ایران تکیه بزند، مورد تامل جدی قرار دهد (روزنامه السفیر، چاپ بیروت، 16 ژوئن 2009). 

واکنش اولیه فلسطینی ها به رخدادهای ایران

تشکیلات رسمی خودگردان فلسطینی

6.   روزنامه الحیات الجدیده، که ارگان رسمی تشکیلات خود گردان فلسطینی در رام الله محسوب می شود، در مقاله ای با عنوان «پرسش روز این است که ایران رو به چه سوئی دارد؟»، در اشاره به رخدادهای ایران، تاکید کرد که نظر به این تحولات، «ایران دیگر به موقعیت پیشین خود باز نخواهد گشت و در هفته های آینده همچنان شاهد بی ثباتی خواهد بود و اصلاح طلبان دست بروی دست نخواهند گذاشت و سیاست سرکوب که از سوی حکومت ایران به کار می رود، دیگر از سوی اصلاح طلبان تحمل نخواهد شد» (الحیات الجدیده، 17 ژوئن 2009).

حماس

7.  رسانه های سازمان اسلام گرای حماس (روزنامه «فلسطین» و نیز تارنمای خبری اینترنتی  Palestine-info) بطور کاملا محسوس و آشکاری از رخدادهای ایران غفلت می کنند و هیچ گونه اشاره ای به این تحولات ندارند و همچنان می کوشند که مسائل مربوط به دستور کار فلسطینی ها را به طور گسترده مورد بررسی قرار دهند.

تشکل «جهاد اسلامی آزادی فلسطین»درباره انتخابات ایران چه می گوید

8.  رمضان عبدالله شلاح، دبیر کل تشکل صلح ستیز «جهاد اسلامی آزادی فلسطین» با ارسال پیامی به آیت الله علی خامنه ای رهبر روحانی حکومت اسلامی ایران و نیز در پیامی دیگر برای محمود احمدی نژاد، این انتخابات و نتیجه آنرا «شادباش» گفت. رمضان عبدالله شلاح، که یکی از هم پیمانان اصلی حکومت بنیادگرای ایران در سالهای اخیر بوده و سازمان او یک تشکل برپا شده مستقیم از سوی جمهوری اسلامی ایران است و خود نیز بارها در سالهای اخیر رسما به ایران دعوت شده و با آیت الله خامنه ای و احمدی نژاد دیدار کرده است، در پیامهای خود نوشت «از انتخابات ایران منقلب شده است». رمضان عبدالله شلاح که در چهار سال ریاست جمهوری احمدی نژاد بارها در تهران و یا دمشق با احمدی نژاد و دیگر بلندپایگان دولت او و سایر مقامات حاکمیت اسلامی ازجمله با علی لاریجانی دیدار کرد، در پیامهای خود نوشت که «پیروزی دگر بار عالی جناب احمدی نژاد، در واقع یک پیروزی، و طلیعه فتح نه تنها برای فلسطینی ها، بلکه برای تمامی مستضعفان و آزادیخواهان سراسر جهان است» (تارنمای خبری فلسطینی «فال تودی»، 16 ژوئن 2009).