اخبار ترور و نزاع اسرائيلی - فلسطينی (بيست و نهم سپتامبر تا ششم اکتبر 2009، برابر با هفتم تا چهاردهم مهر 1388)

گلیعاد شالیط سرباز اسرائیلی اسیر دردست حماس در نخستین کاست ویدیوئی از او که از هنگام اسارتش در سه سال و نیم پیش منتشرشده است (عکس از وزارت خارجه، دوم اکتبر 2009)	یک چرخ دستی (فرغون) مملو از سنگ های از قبل آماده شده از سوی فلسطینی ها در محوطه مسجد الاقصی برای پرتاب به سوی نیایشگران یهودی در دیوارندبه (که درپائین مسجدالاقصی واقع است) (عکس از پلیس اسرائیل، پنجم اکتبر 2009)

رئوس گزارش 

• در ادامه روند رو به افزایش  حملاتی که تشکل های ترور مخالف با اسرائیل از نوار غزه انجام می دهند، در طول این هفته نیز پنج مورد حمله راکتی به اسرائیل صورت گرفت، که در واکنش به آن، نیروی هوائی اسرائیل به چند مورد حمله به تونل های مرز غزه، و نیز یک مورد علیه یک کارگاه تراشکاری راکت و جنگ افزار در غزه اقدام کرد.  

• ناآرامی هائی که از شب «یوم کیپور» در شرق اورشلیم آغاز شده، این هفته نیز ادامه یافت و از مساجد عمر و مسجد الاقصی به چند نقطه دیگر از محله های عرب نشین شهر سرایت کرد. در این مرحله، ناآرامی ها به کرانه باختری نرسیده است. حماس، تشکیلات فلسطینی و «جنبش اسلامی (عرب های تابع اسرائیل) – شاخه شمالی» در تحریکات علیه اسرائیل با هدف دمیدن بر آتش تنش مرتبط با شرق اورشلیم دخالت دارند و بر سر راه تلاش نیروهای امنیتی اسرائیل که در صدد آرام کردن وضع هستند، مانع ایجاد می کنند. 

•  دیگر رخدادهای مهم این هفته:  

• «معامله شالیط» - پس از سه سال و چهارماه که گیلعاد شالیط سرباز ارتش اسرائیل در اسارت حماس است، این هفته خانواده او یک کاست ویدیوئی از او را در اسارتش، از سازمان حماس دریافت کرد. در برابر اسرائیل، بیست زن زندانی امنیتی فلسطینی را که در عملیات تروریستی دخیل بوده اند، از زندان آزاد کرد. سخنگویان حماس این معامله را «اثبات توانائی حماس در تحمیل شرائط خود به اسرائیل» توصیف کردند و تاکید نمودند که باید «سربازان اسرائیلی دیگری را اسیر کرد تا موجب آزادی همه زندانیان فلسطینی شد».

• تعویق مباحثات سازمان ملل در باره گزارش گلدستون- شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو، این هفته تصمیم گرفت که رای گیری برای ابراز حمایت از گزارش قاضی ریچارد گلدستون، نماینده این شورا را در زمینه عملیات ارتش اسرائیل در غزه، به مارس 2010 موکول کند. این تعویق  موجی از انتقاد در محافل فلسطینی و رسانه های عربی از تشکیلات خود گردانی را بدنبال آورد، و این تشکیلات متهم شدند که عامل این تعویق بوده اند. کشورهائی مانند ایران و سوریه و نیز سازمان حماس که با روند صلح مخالفند، و می خواهند که از گزارش قاضی گلدستون به عنوان ابزاری برای مانع تراشی در روند صلح بهره برداری کنند، در صف نخست انتقاد کنندگان از تشکیلات فلسطینی در ارتباط با تعویق بررسی گزارش گلدستون در شورای حقوق بشر سازمان ملل ایستادند.

مهم ترین رخدادها در باریکه غزه و کرانه باختری

نوار غزه

حملات راکتی و خمپاره ای

•  در این هفته بر شمار حملات راکتی به سوی آبادی های اسرائیلی نشین در صحرای نگب غربی (در جنوب اسرائیل) افزوده شد. این هفته پنج مورد راکت پرتاب شده، شناسائی شد که همگی به فضای باز اطراف این آبادی ها اصابت کرده بود (یک راکت نیز در خاک خود غزه فرو افتاد و برد لازم را برای رسیدن به خاک اسرائیل نیافته بود). لذا همه تعرض های راکتی آسیب جانی و مالی درپی نداشت. از اوت 2009 با یک روند رو به افزایش در حملات راکتی و خمپاره ای به اسرائیل روبرو هستیم. اما بنا به ارزیابی نهاد ما، سازمان حماس همچنان به سیاست مهار حملات راکتی پایبند مانده است.  

• همچنین چند مورد از حملات آتشباری (عمدتا با سلاح سبک) به سوی شهروندان غیر نظامی و سربازان ارتش در نزدیکی دیواره حائل امنیتی رخ داد که آسیب جانی و مالی در پی نداشت. 

• جزئیات رخدادهای اصلی را در ذیل مرور می کنیم: 

• 29 سپتامبر – یک واحد گشتی ارتش اسرائیل که درحال عملیات عادی گشت زنی در نزدیکی جداره حائل امنیتی بود، مورد حمله آتشباری قرار گرفت که با آتش این یگان روبرو شد. این حادثه جراحاتی در پی نداشت (سخنگوی ارتش اسرائیل، 29 سپتامبر 2009).

•  29 سپتامبر – در طول این روز سه مورد حمله راکتی به سوی آبادی های جنوب اسرائیل در صحرای نگب غربی رخ داد که همگی به فضای باز اصابت کرد و تلفات و جراحت یا آسیب مالی بدنبال نداشت.

• 2 اکتبر – یک راکت که به سوی یکی از آبادی های صحرای نگب غربی شلیک شده بود، شناسائی شد، که آسیب جانی و مالی بدنبال نداشت. تشکل های فلسطینی هوادار جهاد جهانی؛ «جند انصار الله» و «ارتش قدس» مسوولیت این حمله را برعهده گرفتند (خبرگزاری معان، دوم اکتبر 2009). تشکلی نیز که خود را «یگان شیرهای جهاد مقدس» نامیده و این تشکل نیز هوادار جهاد جهانی است، مسوولیت حمله راکتی همان روز به سوی شهر سدروت را عهده دار شد (وب سایت هواداران «التحدی»، سوم اکتبر 2009).

• 3 اکتبر – یک راکت که به فضای باز در اطراف یک آبادی اسرائیلی نشین نگب غربی اصابت کرده بود، مشاهده شد که این تعرض نیز آسیب جانی و مالی نداشت.

• 5 اکتبر – به سوی غیر نظامی های اسرائیلی که در یک طرح زیر بنائی در نزدیکی جداره امنیتی با غزه کار می کردند، از آن سوی مرز شلیک شد که جراحتی در پی نداشت. شاخه نظامی جبهه خلقی آزادی فلسطین و نیز یگانهای شهدای الاقصی (شاخه نظامی جنبش فتح) مشترکا مسوولیت این تعرض را عهده دار شدند (وب سایت یگانهای ابو علی مصطفی (شاخه نظامی جبهه خلقی آزادی فلسطین – پنجم اکتبر 2009).

حملات راکتی و خمپاره ای، از پس از عملیات «سرب گداخته»(1)

حملات نیروی هوائی

• در واکنش به حملات راکتی، نیروی هوائی به چند مورد حمله، بویژه علیه تونل هائی که از آنها جنگ افزار از طریق الرفح وارد غزه می شود، اقدام کرد (حملات هوائی در روزهای بیست و نهم سپتامبر، اول و نیز در روز دوم اکتبر صورت گرفت). منابع خبری فلسطینی گزارش دادند که در نتیجه حمله روز بیست ونهم سپتامبر دو فلسطینی کشته و هفت نفر زخمی شدند («صوت الاقصی» رادیوی دولت حماس درغزه، بیست و نهم سپتامبر 2009). درحمله روز اول اکتبر نیز یک مرد فلسطینی اهل خان یونس که درون تونلی بود که به آن حمله شد، بر اثر برق گرفتگی کشته شد («فال پرس»، اول اکتبر 2009). جنگنده های اسرائیل به یک کارگاه تراشکاری فلزی نیز که جنگ افزار دست ساز درست می کرد، در محله التفاح در شرق غزه حمله کردند (سخنگوی ارتش اسرائیل، دوم اکتبر 2009). این حمله آسیب جانی نداشت اما به محل خسارت زیاد وارد شد (قدس نت، سوم اکتبر 2009).

بازداشت فعال جهاد اسلامی در باریکه غزه

• روزنامه عرب زبان الشرق الاوسط در گزارشی خبر داد که نیروهای امنیتی حماس که برغزه مسلط هستند، هنگامی که یک باند تروریستی در صدد آغاز یک حمله راکتی جدید به اسرائیل بود  و نیروی هوائی اسرائیل در واکنش خود، به باند راکت پرانان حمله کرد و سه عضو باند را از پای درآورد(2)، یک عضو دیگر این باند زخمی گردید و کشته نشد اما نیروهای حماس نگذاشتند که این مجروح جهاد اسلامی به بیمارستان انتقال یابد. بنوشته الشرق الاوسط نیروهای حماس ابتدا این زخمی را به مقر امنیتی خود برای بازجوئی برده و درمورد دخالت او در حمله راکتی به اسرائیل از او تحقیقات کردند، و تنها در پایان بازجوئی از وی بود که اجازه دادند این فرد مجروح مورد مراقبت پزشکی قرار گیرد.  الشرق الاوسط یاد آور شد که این نخستین بار نیست که فعالان تشکل های تروریستی که در حملات راکتی به اسرائیل دخیل هستند، بخاطر پرتاب راکت و خمپاره به سوی اسرائیل مورد بازجوئی از سوی نیروهای حماس قرار می گیرند (الشرق الاوسط، دوم اکتبر 2009).

کرانه باختری رود اردن

فعالیت بازدارندگی و مقابله 

• نیروهای امنیتی اسرائیل به اقدامات بازدارندگی و مقابله خود ادامه می دهند که در چارچوب آن، شماری از افراد مظنون به دخالت در عملیات تروریستی دستگیر شده اند. این هفته نیز مواردی از تعرض روی داد که به آنها (به نقل از گزارش های سخنگوی ارتش اسرائیل) اشاره  می کنیم:

• 29 سپتامبر – به سوی اتومبیل های اسرائیلی در کنار الخضر (غرب بیت اللحم) سنگ پرانی شد که آسیب جانی نداشت اما به خودروها آسیب رسید (سخنگوی ارتش اسرائیل، بیست و نهم سپتامبر 2009).

• اول اکتبر – یک بسته مواد تخریبی در کنار یک واحد نظامی اسرائیل که برای عملیات به دهکده دیر الرازح (در جنوب حبرون – الخلیل) فرستاده شده بود، منفجر گردید، که تلفات جانی و آسیب مالی نداشت (سخنگوی ارتش اسرائیل، اول اکتبر 2009). یگانهای شهدای الاقصی- واحد عماد مغنیه مسوولیت این تعرض را بر عهده گرفت و اعلام کرد که آنرا در واکنش به «اقدامات اسرائیل در قدس» منفجر کرده است (وب سایت سما، اول اکتبر 2009).

• پنجم اکتبر – به سوی یک اتوبوس اسرائیلی در نزدیکی خلخول (درشمال حبرون – الخلیل) سنگ پرانی شد که جراحت جانی نداشت اما به اتوبوس آسیب رساند (سخنگوی ارتش اسرائیل، پنجم اکتبر 2009).

ادامه ناآرامی در مساجد و اماکن مقدس شرق اورشلیم

• در چهارم اکتبر، نا آرامی ها در مسجد الاقصی در شرق اورشلیم از سرگرفته شد – این ناآرامی ها از بیست و هفتم سپتامبر- در شب «یوم کیپور» یهودیان آغاز شده بود. ناآرامی های جدید پس از آن آغاز شد که نیروی پلیس اسرائیل بخاطر بیم از درگیری ها، دادن مجوز ورود به همگان برای آمدن به مساجد مقدس شرق اورشلیم را محدود کرد (پلیس اسرائیل عکس هائی را منتشر کرد که نشان می دهد فلسطینی ها از قبل، مقادیر زیادی سنگ و قطعات مختلف را درون بشکه ها و چرخ های دستی (فرغون ها) آماده کرده بودند تا آنها را به سوی اسرائیلی ها پرتاب کنند ). در طول این نا آرامی ها، دهها نفر از مسلمانان از حیاط حرم اسلامی به سوی نیروهای پلیس سنگ و بطری آتش زا پرتاب می کردند و تلاش داشتند که به زور وارد حرم شوند. دو پلیس به طور سبک زخمی شدند و پنج نفر از متعرضین دستگیر شدند. 

• یکی از دستگیر شدگان آن روز کمال خطیب، معاون رئیس «جنبش اسلامی اعراب اسرائیل- شاخه شمالی» بود که (با ادعای دروغین) اعراب اسرائیلی را تشویق می کرد که باید برای «نجات حرم شریف از تعرض اسرائیلی به محل بشتابند»(3). کمال خطیب بخاطر فتنه انگیزی و تلاش برای تظاهرات غیر قانونی در شرق اورشلیم دستگیر شد. پس از چند ساعت موقت که او در بازداشت پلیس بود، با قید وثیقه آزاد شد و پلیس دستور داد که نباید به مدت 15 روز وارد اورشلیم شود. همچنین حاتم عبدالقادر یک فعال جنبش فتح که مشاور پیشین امور اورشلیم در دولت سلام فیاض نخست وزیر تشکیلات فلسطینی بود، موقتا بازداشت شد (پایگاه خبری وای نت، چهارم اکتبر 2009).

کمال خطیب پیش از دستگیری (خبرگزاری وفا، چهارم اکتبر 2009)  

• در پنجم اکتبر، روزی که کاهنان بزرگ یهودی آئین سنتی تبرک را در برابر نیایش کنندگان یهودی در عید «سوکوت» (جشن سایبانها و خرمن کوبی- یکی از اعیاد مهم یهودیان) انجام می دهند، از آنجا که منطقه شرق اورشلیم از هفته قبل متشنج شده بود، پلیس اسرائیل تصمیم گرفت که برای ورود نمازگزاران مسلمان به حرم، بطور موقت در آن روز محدودیت قائل شود (تنها شهروندان مرد عرب که شناسنامه آبی رنگ اسرائیلی را داشتند و سن شان بالای پنجاه سال بود، می توانستند در آن روز وارد حرم گردند). اما زنان مسلمان برای ورود به حرم هیچ محدودیتی نداشتند. نیروهای پلیس و امنیتی همراه با نیروهای یگان مرزی از بامداد آن روز، برای دفاع از نیایش کنندگان یهودی در روز عید مهم «سوکوت» آماده و مستقر شده بودند. آن روز حدود بیست هزار نیایش کننده یهودی به دیوار ندبه رسیده بود، که این نیایش سنتی بدون حادثه ای سپری شد.

استقرار پلیس در اطراف حرم در اورشلیم بخاطر ادامه ناآرامی ها (خبرگزاری وفا، چهارم اکتبر 2009)   

• اما در طول روز پنجم اکتبر بر ابعاد ناآرامی ها در حرم و شمال اورشلیم افزوده شد. در مساجد مختلف شرق اورشلیم صدای موذن ها به گوش می رسید که فلسطینی ها را فرا می خواندند که باید «به سوی مسجد الاقصی بشتابند زیرا یهودیان می خواهند به درون آن تعرض کنند». این ناآرامی ها از حرم به چند کانون دیگر در شرق اورشلیم سرایت کرد. در حال حاضر این تنش تنها در شرق اورشلیم است اما نیروهای امنیتی روند رخدادها را زیر نظر دارند و ممکن است که تنش به کرانه باختری نیز کشیده شود. در روز ششم اکتبر، (دست کم تا ساعات ظهر، هنگام انتشار این گزارش هفتگی) آرامش نسبی برقرار بود.

برخوردهای میان تظاهرکنندگان فلسطینی با پلیس اسرائیل که به صورت گزارش «فوری» از شبکه عرب زبان سیمای جمهوری اسلامی، شبکه العالم پخش می شد (شبکه العالم، چهارم اکتبر 2009) 

• این ناآرامی ها در حال حاضر عمدتا به صورت برخوردها میان تظاهرکنندگان فلسطینی با نیروهای پلیس اسرائیل است که تا کنون مرگ و میری از دو طرف نداشته است. ناآرامی های غیر عادی در پست بازرسی دهکده «شوعفات» (درشمال شرق اورشلیم) رخ داد:

• یک نوجوان 16 ساله فلسطینی که چاقو داشت، با حمله به یک سرباز اسرائیلی مستقر در پست «شوعفات» (در شمال شرق اورشلیم)، گلوی سرباز را که وارد اتوبوسی برای بررسی آن شده بود، این سرباز را زخمی کرد، که مجروح به بیمارستان انتقال یافت و مهاجم دستگیر شد.

• در سنگ پرانی به سوی پست بازرسی «شوعفات» یک پلیس زخم های سطحی برداشت.

واکنش ها به رخدادهای شرق اورشلیم 

نگاه کلی

• ناآرامی های حرم و محله های شرق اورشلیم موجی از واکنش خشمگینانه را در میان سخنگویان تشکیلات فلسطینی، حماس و «جنبش اسلامی اعراب اسرائیل- شاخه شمالی» در پی آورد. تمامی آنها به سختی اسرائیل را مورد انتقاد قرار داده و مسوولیت این تنش را متوجه اسرائیل کردند. فراخوانی هائی که از فلسطینی ها صورت می گرفت و از آنها می خواست که به صورت دسته جمعی خود را به حرم برسانند «تا از حرم در برابر تعرض یهودیان جلوگیری کنند»، رخدادی وخیم است که باید روی آن تامل شود. فعالیت رسانه ای تحریک آمیز این عوامل (هر چند که همگی یک سان نبود) اما در برافروختن شعله این ناآرامی نقشی ایفا کرد و تلاشهای نیروهای امنیتی اسرائیل برای آرام کردن اوضاع را با مشکل روبرو کرده است. جزئیات را در ذیل مطالعه کنید.

تشکیلات فلسطینی 

• تشکیلات خود گردان فلسطینی نیز با این ادعای نادرست که گویا «آبادی نشین های افراطی و تحریکات اسرائیلی» در صدد لطمه زدن به روند صلح هستند، به کمپین ضد اسرائیلی در ماجرای حرم و شرق اورشلیم پیوسته است:  

• در نشستی که دولت سلام فیاض برگزار کرد، نخست وزیر و وزیران دولت فلسطینی به طور گسترده به این رخدادها پرداختند و آنچه را که «تلاش های آبادی نشین های افراطی برای تلاش به ورود به حرم شریف و برگزاری مراسم یهودی» نامیدند، محکوم کردند. دولت فیاض اعلام کرد که این رخدادها را به منزله «تلاش اسرائیل برای یهودی کردن قدس و اماکن مقدسه آن» می نگرد، و از جهان عربی واسلامی و بین المللی خواست «به این تلاشهای یهودی سازی اسرائیلی ها پایان دهند» (خبرگزاری وفا، پنجم اکتبر 2009).

• سلام فیاض نخست وزیر تشکیلات خود گردانی سفیران کشورهای عربی را که در رام الله دفتر نمایندگی دارند، به یک نشست  دعوت کرد و  رخدادهای اورشلیم را «هجمه آبادی نشین های مذهبی افراطی یهودی به حرم» نامید، و «هشدار» داد که «وضعیت حرم شریف حساس است و ممکن است که اوضاع رو به وخامت بگذارد - به گونه ای که امور از کنترل خارج شود». فیاض همچنین گفت که «این اقدام تحریک آمیز از قبل طراحی شده بود تا به روند صلح لطمه بزند» (روزنامه هاآرتص، پنجم اکتبر 2009). 

• افزون بر این، تشکیلات فلسطینی، همانند مواردی دیگر از گذشته، شماری از روحانیون هم سو با خود را به این کمپین فرا خواند تا آنها نیز ادعاهای بی اساسی را که هدف از آن، ایجاد احساس یک خطر جدی و فوری برای مسجد الاقصی است، تکرار کرده و به آن دامن بزنند:

• تیسیر التمیمی، قاضی دیوان عالی شرعی و رئیس «کمیته اسلامی - مسیحیان برای دفاع از قدس و اماکن اسلامی»، از جهان عربی و اسلامی خواست «برای رفع محاصره از مسجد الاقصی» به یاری فلسطینی ها بیآیند، و «مسلمانان نمازگزار در حرم را نجات دهند». او توده ها – بویژه زنان و کودکان فلسطینی را فرا خواند که به حرم بیآیند (رادیوی «صوت فلسطین»، رادیوی رسمی تشکیلات خود گردان فلسطینی، چهارم اکتبر 2009). او همچنین «هشدار» داد که «ممکن است در حرم کشتار شود» زیرا به ادعای او «گروه هائی از یهودیان افراطی از دیگر یهودیان خواسته اند که برای عید «سوکوت»  به حرم بروند». به گفته التمیمی، «هر مسلمانی که می تواند، باید به قدس برای دفاع از حرم بیآید، و اگر نیآید، مرتکب گناه شده است» (وب سایت پی ان ان، شبکه خبری فلسطینی، اول اکتبر 2009).

• شیخ محمد حسین، مدیر مسجد الاقصی، از درون مسجد الاقصی از «امت عربی و اسلامی و سازمان های بین المللی خواست که دولت راست گرای افراطی اسرائیل را مهار کنند». به گفته او دولت اسرائیل بوده که «یهودیان افراطی را که در سودای پایه گذاری سنگ معبد بیت المقدس یهود خود هستند، آزاد گذاشته تا معبد خیالی خود را بنا کنند». او گفت ک «تعرض به مساجد، به منزله عبور از خطوط قرمز است و منطقه را به کام آتش خواهد برد». (پایگاه خبری وای نت، پنجم اکتبر 2009).

• محمد حسین، مفتی فلسطینی مسلمانان اورشلیم رخدادها را تقبیح کرد و گفت که «تماس هائی برای رفع محاصره حرم در جریان است»، و دنیای عربی و اسلامی را فرا خواند که «دخالت فوری کرده و حرم را نجات دهند» و نیز گفت که «حمله اسرائیلی بی سابقه ای به اماکن مقدسه صورت گرفته» و افزود «نخواهیم گذاشت که حرم شریف تحقیر شود».

جنبش حماس

• جنبش حماس که به حساسیت ها و احتمال شعله ور شدن هر لحظه رخدادهای مرتبط با اورشلیم  واقف است، می کوشد به طور سیستماتیک بر طبل تحریکات دامنه دار ضد اسرائیلی بکوبد، که این فتنه انگیزی این سازمان با این هدف دنبال می شود که ساکنان عرب اورشلیم (و اصولا همه فلسطینی ها را) تحریک و تهییج کند. هرچند فتنه انگیزی های حماس یک امر دائمی است، اما هر از گاهی این سازمان سوار بر «موج تازه ای از تحریک برای ایجاد بلوای تازه» در نتیجه رخدادهای عادی اجتماعی، سیاسی و مذهبی می شود، که می توان این رفتار حماس را مورد تامل و تعمق قرار داد. 

• این بار نیز حماس در بهره برداری تبلیغاتی از ناآرامی های شرق اورشلیم شتاب نشان داد، و بیانیه ای صادر کرد که «مسوولیت کامل همه عواقب این رخدادها را از قبل متوجه اسرائیل می کند». این بیانیه ملت های جهان و دنیای عربی و اسلامی و  نیز فلسطینی های اسرائیل و غزه و کرانه باختری را فرا می خواند که «در  راه دفاع از قدس و مسجد الاقصی، انتفاضه جدید را آغاز کنند» (پایگاه خبری وای نت، پنجم اکتبر 2009). در تمامی غزه یک سری تظاهرات همبستگی با شرکت شمار زیادی تظاهر کننده برگزار شد و رسانه های حماس به پوشش گسترده رخدادهای اورشلیم بسیج شده و می کوشند که فلسطینی ها را هرچه بیشتر تحریک کنند.

یک روزنامه عربی کاریکاتوری را منتشر کرد که از سوی آمیه جحا، کاریکاتور هوادار حماس، کشیده شده و مدعی است که مساجد اورشلیم در خطر است (روزنامه الرایه، قطر، پنجم اکتبر 2009) 

• فوزی برهوم، سخنگوی حماس با صدور یک بیانیه مطبوعاتی «مسوولیت هر رخدادی را پیشاپیش متوجه اسرائیل و ابومازن (محمود عباس)» کرد، و گفت «رابطه میان ابو مازن با اسرائیل موجب اقدام اسرائیل علیه مسجد الاقصی شده است». فوزی برهوم از «امت عربی و اسلامی» خواست که «علیه خطراتی که الاقصی را تهدید می کند، اقدام کنند» و خواهان «همبستگی گسترده افکار عمومی با فلسطینی ها و افشای جنایات اسرائیلی» شد.

کودکان غزه ماکت مسجد الاقصی را در تظاهرات حمل می کنند (Palestine-info, 5 اکتبر 2009) 

«جنبش اسلامی اعراب اسرائیل- شاخه شمالی»

• اعراب تابع اسرائیل نیز به اقدامات برجسته ای (همانند گذشته) در راستای تحریکات «جنبش اسلامی اعراب اسرائیل- شاخه شمالی» دست زدند. این جنبش، پلیس اسرائیل را متهم کرد که «برنامه های آماده شده از سالها قبل در دولت های اسرائیل را به اجرا گذاشته است (پایگاه خبری وای نت، پنجم اکتبر 2009). تحریکات دو سخنگوی بارز این جنبش در رسانه های وابسته به حماس بازتاب گسترده یافت:

• رائد صلاح، رهبر «جنبش اسلامی اعراب اسرائیل- شاخه شمالی» در سخنرانی در «همآیش سالیانه مسجد الاقصی»، که این همآیش درشمال اسرائیل برگزار شد، به تحریک شدید زبان گشود، و گفت «برای نجات مسجد الاقصی باید جان خود را فدا کنیم زیرا الاقصی در خطر است و ما آگاهانه شهادت را انتخاب می کنیم» (پایگاه خبری وای نت، پنجم اکتبر 2009).

شیخ رائد صلاح در صدر نماز گزاران (فلسطین –اینفو، ششم اکتبر 2009) 

• حاتم عبدالقادر، شخصیت فلسطینی نیز با تشکیل نشستی در اورشلیم، شهروندان عرب شرق اورشلیم و اعراب اسرائیل را فراخواند که به تظاهرات گسترده بخاطر الاقصی روی آورند تا با «تلاش برای تعرض از سوی گروهی یهودی افراطی به حرم» مقابله شود (خبرگزاری وفا، سوم اکتبر 2009). به گفته او، «این رخدادها نشان می دهد که اسرائیل به اقدامات خود برای ایجاد واقعیات جدید در قبال الاقصی ادامه می دهد و لذا اسرائیل مسوول همه عواقب منفی ناشی از تعرض افراطی های اسرائیلی در تعرض به حرم خواهد بود». حاتم عبدالقادر عرب های شرق اورشلیم و دورن خاک اسرائیل را فرا خواند که «چون سیل به سوی الاقصی روان شوند» (رادیو «صوت فلسطین»، اول اکتبر 2009).

حاتم عبدالقادر در اورشلیم (عکس از آرشیو، وب سایت هواداران «به سوی الاقصی»(4) چهارم اکتبر 2009)  

اردن

• در پی رخدادهای شرق اورشلیم، وزیر خارجه اردن هاشمی، ناصر جوده سفیران پنج کشور عضو دائم شورای امنیت در امان را فرا خواند و نامه مشترکی را به دست آنها داد که از وزیران خارجه این کشورها می خواهد که «اقدامات اسرائیل را محکوم کنند». ناصر جوده تصریح کرد که «قدس خط قرمز برای کشور اردن محسوب می شود»، و خواهان «قطع  همه تجاوزگری های اسرائیلی شد». وزیر خارجه اردن همچنین سفیر اسرائیل در امان را احضار کرد و نامه شکایت دولت اردن را به او ارائه کرد (خبرگزاری اردن، چهارم اکتبر 2009).

تحریکات در جهان اسلامی، در پی رخدادهای شرق اورشلیم 

شیخ یوسف القرضاوی روحانی صاحب نام و با نفوذ سنی در خلیج فارس، مسلمانان را فرا خواند که «روز خشم» نسبت به رخدادهای الاقصی برگزار کنند و روز جمعه نهم اکتبر را پیشنهاد کرد. به گفته او «خطر تهدیدهای صهیونیستی علیه الاقصی به اوج بی سابقه ای رسیده، و باید با همه قوا علیه این تهدید به پا خاست» (فلسطین- اینفو، ششم اکتبر 2009) 

تحولات در نوار غزه  

گذرگاههای غزه با اسرائیل

• از گذرگاههای «کرم شالوم»، «کارنی» و «نخل عوز» در طول ماه سپتامبر، 2145 کامیون حامل کمک های ضروری برای مردم غزه عبور کرد. از گذرگاه «ارز» نیز که ویژه تردد انسان هاست، در طول سپتامبر 1249 نفر عبور کردند.

«صنعت تونل ها» در الرفح غزه

• یک فلسطینی که ساکن منطقه سجعیه در شمال غزه بود، دوم اکتبر در نتیجه ریزش یک تونل که در محله السلام، در شرق الرفح حفر شده بود، کشته شد. بر اساس گزارش ها، دو فلسطینی دیگر نیز در این حادثه زخمی شدند (خبرگزاری معان، دوم اکتبر 2009).

تلاش دولت حماس در غزه برای بهبود وجهه خود

• دولت حماس علیرغم تنگنای مالی، در طول ماه رمضان فعالیت و تحرک زیادی از خود برای کمک به مردم غزه جهت تهیه آذوقه و کالاهای اساسی و خدمات مورد نیاز آنها در طول ماه روزه اسلامی نشان می داد که هدف از این تحرکات، بهبود وجهه حماس در افکار عمومی فلسطینی بود. در این چارچوب، حماس ضیافت های افطاری دسته جمعی، دیدار از خانواده ها و رسیدگی به بی خانمان ها ترتیب داد و نیز شماری از زندانیان را آزاد کرد. فعالیت های جمعیت های خیریه مختلف، بویژه آن گروه از نهادهائی که هوادار حماس هستند، افزایش یافت. افزون بر این ها، دولت حماس میکوشد که مناسبات تیره خود را با «اونرا» - نهاد ویژه کمک رسانی به فلسطینی ها وابسته به سازمان ملل متحد- بهبود بخشد و امکان فعالیت های مشترک را فراهم کند. حماس همچنین تلاش می کند تا «فصل تازه ای» در مناسبات خود با گروههای مسلح اسلامی افراطی بگشاید، (درپی کشتارهای دهشتناک تابستان گذشته علیه این نیروها که بدست حماس در غزه کشته شدند)، و در این راستا، حماس شماری از زندانیان سلفی جهادی را آزاد کرده است.

مساله گیلعاد شالیط سرباز اسرائیلی اسیر در دست حماس

 حماس یک کاست ویدیوئی از گیلعاد شالیط سرباز اسیر اسرائیلی را منتشر کرد 

• پس از سه سال و چهار ماه که گیلعاد شالیط در اسارت حماس بوده، خانواده شالیط (دوم اکتبر) کاست ویدیوئی دریافت کردند که فرزند اسیر آنها را نشان می دهد. این نخستین بار است که گروگان گیرهای شالیط کاستی از او را منتشر می کنند. طول این کاست دو دقیقه و 41 ثانیه است که در آن این سرباز، سالم اما بشدت لاغر و ضعیف، و در حالیکه لباس سربازی به او پوشانده شده، دیده می شود و بروی یک صندلی پلاستیکی در اتاقی که هیچ چیز دیگری در این اتاق نشان داده نمی شود، پشت به یک دیوار سفید نشانده شده است. گلیعاد شالیط رو به سوی دوربین دارد و یک روزنامه «فلسطین» ارگان رسمی دولت حماس در غزه را به دست او داده اند که تاریخ 14 سپتامبر 2009 را دارد تا ثابت شود که این فیلم ظاهرا در چنین تاریخی گرفته شده است. گیلعاد شالیط مجبور شده که از روی یک ورقه که آنرا بروی روزنامه گذاشته، مطلبی کوتاه را بخواند. سپس از سرباز اسیر خواسته می شود برای سه ثانیه از  صندلی برخیزد و دو قدم به جلو به طرف دوربین، و آن گاه دو گام به عقب به طرف صندلی در پشتش بردارد ، که بنظر می رسد که شالیط برای چنین امری از قبل تمرین داده شده است.

عکس راست: گیلعاد شالیط در کاست ویدیو درحال نشان دادن روزنامه «فلسطین» با تاریخ 14 سپتامبر،

عکس چپ: کلوزآپ تاریخ بروی روزنامه «فلسطین»، ارگان حماس، در دست شالیط (عکس از وزارت خارجه، دوم اکتبر 2009) 

• «معامله کاست» که به منزله یک گام سازنده اعتماد بین اسرائیل وحماس است، با میانجی گری مصر و آلمان بدست آمد. اسرائیل در برابر این کاست ویدیو، بهای آزادی بیست زن زندانی امنیتی فلسطینی را که در عملیات تروریستی دخالت داشته و زندانی شده بودند، پرداخت (نوزده زن به کرانه باختری بازگشتند و یک زن به محل زندگی خود در غزه بازگشت). این فهرست شامل زنانی نمی شود که مستقیما در کشتار دخالت داشته اند اما 14 نفر آنها به عملیات تروریستی که به مرگ اسرائیلی ها منجر شده بود، کمک فعالانه کرده بودند و چهار نفر دیگر هنوز درحال بازداشت – وقبل از آغاز محاکمه بدلیل عملیات تروریستی-  بودند.

اهود باراک وزیر دفاع درحال دیدن کاست ویدیو از گیلعاد شالیط

(عکاس: آریئل حرمونی، وزارت دفاع، دوم اکتبر 2009).  

•  بر اساس گزارش رسانه های عربی و غربی، «معامله کاست ویدیو» گام نخست در یک معامله بزرگ تر محسوب می شود، و قرار است که دور جدید مذاکرات برای چنین معامله ای در روزهای آینده با شرکت خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس و با میانجیگری آلمان برگزار شود (القدس العربی، دوم اکتبر 2009، نشریه اشپیگل آلمان، دوم اکتبر 2009). در عین حال، مقامات اسرائیلی تاکید دارند که علیرغم دریافت این کاست ویدیو، تا آزادی گیلعاد شالیط هنوز راهی طولانی باقی مانده است (پایگاه خبری وای نت، سوم اکتبر 2009). محمود الزهار از سران حماس در غزه  نیز که در مذاکرات مصر در باره شالیط سهیم است، ارزیابی کرد که هنوز تا آزادی شالیط و انجام معامله مورد نظر میان حماس با دولت اسرائیل مذاکراتی طولانی باقی مانده باشد. الزهار گفت که فهرستی از اسامی 450 زندانی امنیتی که حماس آزادی آنها را می طلبد، به اسرائیل ارائه شده و اکنون مذاکره در این باره ادامه دارد و آلمان نیز همچنان نقش میانجی را ایفا می کند (هاآرتص، پنجم اکتبر 2009).

واکنش ها به معامله اسرائیل و حماس: کاست ویدیو دربرابر بیست زن زندانی 

جنبش حماس 

• سخنگویان حماس در اظهارات خود خطاب به مردم فلسطینی و جهانیان، این معامله را یک «دستاورد بزرگ» برای این سازمان جلوه دادند. حماس همواره تلاش کرده که خود را بعنوان مدافع آزادی همه زندانیان فلسطینی، و نه تنها زندانیان وابسته به این سازمان جلوه دهد، و سعی کرده که نشان دهد که گویا حماس موفق تر از محمود عباس در ایجاد فشار بر اسرائیل، برای آزاد کردن زندانیان فلسطینی بوده است (سخنگویان حماس در این راستا بشدت تلاش کردند که تاکید کنند که زندانیان زن آزاد شده الزاما عضو حماس نبوده اند). سخنگویان حماس همچنین تاکید کردند که این معامله «نشان داد که حماس می تواند شرائط خود را بر دولت اسرائیل تحمیل کند و اسرائیل را وادار به پذیرش شرائط حماس کند». سخنگویان حماس بارها تکرار کردند که پس از معامله بر سر شالیط نیز باید به «مقاومت» ادامه داد و سربازان اسرائیلی و غیرنظامی های اسرائیلی دیگری را ربود تا اسرائیل ناچار شود که همه زندانیان فلسطینی را آزاد کند.

• سخنگویان حماس می گویند که نسبت به ادامه مذاکره در زمینه معامله مبادله بزرگ اسیران با اسرائیل خوش بین هستند زیرا از «موفقیت معامله کاست» دلگرم شده اند، و به گفته آنها، «توپ اکنون در زمین اسرائیل است». سخنگویان حماس گفتند که «از پیش شرط ها و خواسته های خود در مورد این معامله عدول نخواهند کرد». شماری از  واکنش های مقامات حماس را مرور می کنیم: 

• خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس در سخنرانی در سوریه، به مناسبت سالروز «آزادی قدس» ( در نبردهای صلاح الدین ایوبی - در ایام جنگ صلیبیون) گفت «تشکل های فلسطینی می توانند شالیط و شالیط های دیگر را بربایند تا اسرائیل ناچار شود که همه زندانیان فلسطینی را آزاد کند». (شبکه الاقصی، دوم اکتبر 2009).

• اسماعیل هنیه، نخست وزیر دولت حماس، معامله انجام شده درمورد کاست در برابر بیست زن زندانی امنیتی را «معامله فرزندان رهائی» نامید و با استقبال از زنان آزاد شده، گفت این بخش از معامله، مرحله ای کوچک از راهی پرسنگلاخ و دشوار است اما نشان می دهد که می توان موجب موفقیت «یک معامله محترمانه» شد. هنیه تاکید کرد که زنان آزاد شده، عضو تشکل های مختلف فلسطینی مسلح بوده اند و این امر نشان می دهد که حماس با قضیه «رفتار ملی» دارد و تنها به فکر زندانیان عضو حماس نیست. هنیه همچنین از مصر و آلمان برای کمک به انجام این معامله تقدیر کرد (Palestine-info, 2 اکتبر 2009).

• محمودالزهار، یک مقام ارشد حماس، تاکید کرد که آزادی زنان که امری سمبلیک است نشان می دهد که اولویت برای حماس ابتدا لزوم آزاد شدن زنان زندانی بوده است، و بر این واقعیت انگشت نهاد که تنها چهار نفر از زنان آزاد شده، عضو حماس بوده اند. الزهار گفت که «مذاکره برای ادامه معامله اکنون در اوج خود است» و مذاکره را «دشوار» توصیف کرد - هر چند که گفت «نمی توان آنرا دست نیافتنی دانست». به گفته الزهار، «یکی از موانع این است که اسرائیل می کوشد از حماس امتیازات سیاسی در برابر تکمیل این معامله دریافت کند» (الیوم السابع، دوم اکتبر 2009). وی همچنین در مصاحبه ای با بخش عبری رادیوی اسرائیل گفت در طول این هفته، دور دیگری از مذاکرات با اسرائیل برگزار می شود اما اختلافات فعلا ادامه دارد (رادیوی اسرائیل، چهارم اکتبر 2009). در مصاحبه مشروح دیگری، الزهار تلاش کرد که اهمیت نقش خود در معامله احتمالی با اسرائیل را کم اهمیت و حاشیه ای جلوه دهد، و گفت گزارش های رسانه ها در مورد ابعاد دخالت وی، «اغراق آمیز» بوده – هر چند که اظهارامیداوری کرد که معامله سرانجام عملی شود ولی از ذکر هر گونه تاریخ احتمالی برای تکمیل معامله اکیدا خودداری کرد (شبکه القدس، 4 اکتبر 2009).

• موسی ابو مرزوق، معاون رئیس دفتر سیاسی حماس گفت که «انتقال کاست ویدیو یک گام درست بوده که امکان داده شرائط جسمانی سرباز اسیر را نشان دهد، و این اقدام، تنها گام های اولیه مذاکرات است». وی گفت شمار زندانیانی که حماس خواهان آزادی آنهاست، بیش از یک هزار نفر است، هرچند که به گفته او «آزاد شدن بیست زن نیز یک دستآورد بزرگ بوده که عملکرد تشکیلات خود گردان فلسطینی را (که نتوانسته موجب آزادی آنها شود) زیر سووال می برد» (شبکه القدس، دوم اکتبر 2009).

• اسامه المزینی، وزیر مسوول «پرونده شالیط» در دولت حماس، گفت «موفقیت این معامله نشان داد که مقاومت می تواند شرائط خود را به اسرائیل بقبولاند» (المنار، دوم اکتبر 2009). وی افزد «درخواست حماس برای آزادی هزار زندانی هدف نهائی نیست بلکه حماس خواهان آزادی همه زندانیان فلسطینی از بازداشتگاههای اسرائیل است حتی اگر از راه دزدیدن سربازان اسرائیلی دیگر،  آزادی بقیه زندانیان فلسطینی امکان پذیر شود» (شبکه العالم، دوم اکتبر 2009).

• فوزی برهوم، سخنگوی حماس گفت «آزادی بیست زن فلسطین یک پیروزی برای مقاومت و عزم راسخ ملت فلسطین است، و این پیروزی تاکیدی دیگر است بر اینکه دیپلماسی بین المللی شکست خورده است زیرا تنها از طریق دزدیدن سربازان اسرائیلی، حماس به این موفقیت نائل شده است». برهوم افزود که «تا هنگامی که این راهها برای تحقق آرمان ها موفقیت آمیز است، فلسطینی ها دیدگاه خود را تغییر نمی دهند و به این شیوه ها ادامه خواهند داد» (قدس نت، دوم اکتبر 2009).

تشکیلات خود گردان فلسطینی 

• تشکیلات خود گردان فلسطینی از معامله استقبال کرد اما لحن خویشتنداری را حفظ نمود. آئینی نیز در ساختمان رهبری تشکیلات فلسطینی در «المقاطعه» در رام الله برگزار شد که محمود عباس در آن با زندانیان زن آزاد شده ملاقات کرد و آنها را مورد استقبال قرار داد و نسبت به آزادی سایر زندانیان فلسطینی ابراز امیدواری کرد. محمود عباس گفت «آزادی هر زندانی یک دستآورد است» و خاطر نشان گردید که «هنوز یازده هزار زندانی دیگر فلسطینی در زندان های اسرائیل هستند» (العربیه، دوم اکتبر 2009). نبیل شعث، عضو کمیته اجرائی سازمان آزادیبخش فلسطین نیز گفت «تشکیلات فلسطینی از آزادی زنان زندانی استقبال می کند» و معتقد است که «آزادی زندانیان با آزادی فلسطین مرتبط است» (شکبه بی بی سی، دوم اکتبر 2009).

محمود عباس (ابو مازن) در دفتر کار خود به هنگام خوشآمد گویی به زنان زندانی فلسطینی آزاد شده (خبرگزاری وفا، دوم اکتبر 2009) 

سایر تشکل های ترور فلسطینی 

• سایر تشکل های ترور فلسطینی نیز معامله را «دستآوردی بزرگ» برای حماس و فتح توصیف کرده و گفتند که «ثابت شد که می توان از راه ربودن اسرائیلی ها موجب آزادی زندانیان فلسطینی شد». چند مورد از این اظهار نظر ها را مرور می کنیم:

• خالد البطش، عضو ارشد جهاد اسلامی آزادی فلسطین گفت «برای دستآورد بزرگ مقاومت ارج بسیاری قائل است که توانسته شرائط خود را به اسرائیل تحمیل کند». البطش از فلسطینی ها خواست تلاش خود را متمرکز کنند تا بتوانند سربازان بیشتری را بربایند و موجب آزادی زندانیان از زندان های اسرائیل شوند». به گفته او، «ربودن نظامی ها و آبادی نشین ها می تواند جایگزین خوبی برای آزادی زندانیان باشد» (وب سایت «فال تودی»، دوم اکتبر 2009، شبکه العالم، دوم اکتبر 2009).

• جمیل مظهر، عضو کمیته مرکزی «جبهه خلقی آزادی فلسطین» گفت که «آزادی زندانیان زن فلسطینی، نمادی از پیروزی مقاومت، و بخشی از پیروزی در آستانه آزادی همه زندانیان است» و خاطر نشان شد که «مقاومت به راه خود برای شکستن همه اصول و باورهای اسرائیل عزم خود را جزم کرده و اسرائیل را وادار می کند که به خواسته های مقاومت پاسخ مثبت دهد». به گفته او «گزینه مقاومت، (که منظورش ترور است)، موثرترین راه برای آزادی زندانیان از زندان های اسرائیلی است» (Palestine-info، 2 اکتبر 2009).

ایران و حزب الله 

• علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، در سخنانی، آزادی زنان زندانی فلسطینی را شادباش گفت و نقش ایفاشده از سوی حماس و جهاد اسلامی آزادی فلسطین در این امر را مورد تحسین قرار داد. آقای لاریجانی خاطر نشان گردید که «این پیروزی بار دیگر ثابت می کند که مقاومت فلسطینی در برابر اسرائیل استوار است،و تلاش تاریخی طولانی مقاومت فلسطینی بوضوح نشان می دهد که تنها مبارزه ای دیرپا می تواند موجب تسلیم اسرائیل در برابر خواسته های فلسطینی ها شود» (ایسنا، چهارم اکتبر 2009). 

• هانی زاده، تحلیلگر ایرانی امور خاورمیانه گفت «این دستآورد، یک پیروزی سیاسی، امنیتی و اطلاعاتی برای حماس است که در سه سال اخیر تشکیلات اطلاعاتی اسرائیل و نیز سرویس های جاسوسی فرانسه نتوانسته اند که پی برند که حماس گیلعاد شالیط را در کجا نگاهداری می کند» (یاد آوری می شود که خانواده شالیط تابعیت دو گانه اسرائیلی- فرانسوی دارند، و از همین روی است که این تحلیلگر جمهوری اسلامی ایران به فرانسه نیز اشاره می کند.) هانی زاده گفت «بیانیه های خالد مشعل که تاکید کرده که می توان سربازان اسرائیلی دیگری را ربود، نشان از آن دارد که حماس به تاکتیک جدیدی برای بهره برداری از توانائی های اطلاعاتی خود روی آورده تا موجب آزادی همه زندانیان شود» (تلویزیون ایران، شبکه اول سیما، سوم اکتبر 2009). 

• سازمان حزب الله در بیانیه ای با شادباش به زنان آزاد شده فلسطینی نوشت «این دستآورد جز با اراده و عزم راسخ مقاومت (منظور؛ ترور) حاصل نمی شد...واین دستآورد مشوقی برای مقاومت در ادامه تلاش ها جهت آزاد کردن بقیه زندانی ها و بازداشتی ها از زندان های اسرائیل است» (الانتقاد، سوم اکتبر 2009).

موج انتقاد از تشکیلات خود گردانی بدلیل تاخیر در رای گیری شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو در باره گزارش گلدستون  

• شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد می بایست در روز دوم اکتبر 2009 در نشست خود در مقر اروپائی این سازمان در باره گزارش قاضی گلدستون که به عملیات نظامی ارتش اسرائیل در نوار غزه مربوط می شود، رای گیری کند. اما این رای گیری برای شش ماه دیگر به تعویق افتاد و مقرر شد که شورا در ماه مارس سال آینده میلادی، 2010 این رای گیری را انجام دهد. تعویق رای گیری پس از آن امکان پذیر شد که تشکیلات خود گردان فلسطینی توسط کشور پاکستان درخواست خود را برای رای گیری فوری پس گرفت. آمریکا توسط دیپلمات های خود در ژنو فشار زیادی به نمایندگان فلسطینی در این رابطه وارد کرده، و نیز دولت آمریکا تماس های مستقیمی را در این زمینه از واشینگتن با رام الله به عمل آورده بود. آمریکا تاکید دارد که رسیدگی سازمان ملل به گزارش قاضی گلدستون بر تلاش های از سرگیری روند صلح خاورمیانه لطمه وارد می کند و لذا باید از اقداماتی که ممکن است به بخت از سرگیری روند صلح لطمه بزند، دوری کرد (هاآرتص، دوم اکتبر 2009، گزارش باراک رابید و ناتاشا موزگوویا از واشینگتن، همچنین خبرگزاری اسو شیتد پرس اول اکتبر 2009 گزارش فرانک جوردنز از ژنو).

• سازمان حماس عامل اصلی مطرح شدن انتقادها از تشکیلات خود گردان فلسطینی در این رابطه است (درحالیکه از پیشرفت در مذاکرات حماس و فتح برای رسیدن به آشتی ملی نیز خبر می رسد). حماس توانسته است که انتقادهای جهان عربی و اسلامی را متوجه رهبران و مقامات تشکیلات خود گردان فلسطینی کند. حماس رشته تظاهرات و راه پیمائی هائی نیز در غزه ترتیب داده که مهم ترین آن، تجمع اعتراضی در منطقه الرفح بود (که سوم اکتبر 2009 برگزار شد)، و در آن، راه پیمایان تابوتی را بر سر دست گرفته بودند که بروی آن نوشته شده بود: «دولت سلام فیاض». در این تجمع، مشیر المصری عضو شورای قانونگذاری حماس در غزه سخنرانی کرد که «ابو مازن و شرکای او را بخاطر خیانت به خون ریخته شده شهدای فلسطینی» تقبیح کرد و گفت «ابو مازن با شیاطین پیمان بسته و همدست اسرائیل و آمریکا شده است» (شبکه الاقصی، سوم اکتبر 2009، وب سایت «فجر للاعلام» و نیز وب سایت «قدس پرس»، چهارم اکتبر 2009).

• واکنش اسماعیل هنیه نخست وزیر دولت حماس به این رخداد اهمیتی بیشتر از سایر واکنش ها یافت. هنیه گفت «قصد دولت خود گردان برای تعویق این رای گیری نشان داد که مقامات رام الله حتی حاضرند با خون کودکان و زنان فلسطینی (که در عملیات «سرب گداخته» ارتش اسرائیل در غزه کشته شده اند) معامله کنند». هنیه این ادعا را مطرح کرد (ادعائی کذب) که گویا این تشکیلات فلسطینی بوده که در روزهای اخیر «آبادی نشین های افراطی صهیونیستی را تشویق کرده که به حرم شریف در قدس تعرض کرده و مرتکب جنایات شوند» (فلسطین اینفو، چهارم اکتبر 2009). محمد فرج الغول وزیر دادگستری در دولت حماس نیز مدعی شد که «تشکیلات خود گردانی به این دلیل تصمیم گرفت که گزارش قاضی گلدستون را به رای گیری شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نگذارد تا دستآورد حماس را در آزاد کردن زنان زندانی امنیتی از زندان اسرائیل کمرنگ جلوه دهد» (فلسطین اینفو، چهارم اکتبر 2009).

کمپین اتهامات از سوی حماس علیه تشکیلات فلسطینی 

کاریکاتور راست: زیر عنوان «تشکیلات فلسطینی بحث در باره گزارش گلدستون را به تعویق می اندازد»، به «قاتل یهودی» مدال اهدا می شود (روزنامه «فلسطین»، ششم اکتبر 2009).

عکس چپ: زیر عنوان «بیانیه های تکذیب تشکیلات فلسطینی در مورد گزارش گلدستون»، یک دست فلسطینی به اسرائیلی (برای کشتن فلسطینی ها) تبر می دهد (روزنامه «فلسطین»، چهارم اکتبر 2009) 

• در پی انتقادهای شدید، سخنگویان تشکیلات خود گردان فلسطینی به فعالیت پرداختند، تا زهر این انتقادها را بگیرند:

• محمود عباس (ابو مازن) تاکید کرد که حکومت فلسطینی مسوول تعویق در رای گیری نیست زیرا اصولا این حکومت عضو شورای حقوق بشر نیست، و او یاد آور شد که روسیه، ایالات متحده، اروپا و چین ضمن توافق با کشورهای عربی، آفریقائی و اسلامی مرتبط با این پرونده بودند که بر سر تعویق رای گیری به توافق رسیدند (شبکه الجزیره، چهارم اکتبر 2009).

• ابراهیم حریسه، دیپلمات عضو هیات فلسطینی در مقر اروپائی سازمان ملل در ژنو نیز که خود در نشست یاد شده شورای حقوق بشر شرکت داشت، به شبکه الجزیره گفت تعویق رای گیری به این دلیل صورت گرفت تا اجماع بین المللی بر سر گزارش بدست آید، و نیز تاکید کرد که حکومت فلسطینی و سازمان آزادیبخش فلسطین، گزارش را مورد حمایت قرار داده اند. ابراهیم حریسه این اتهامات را رد کرد که می گوید که تشکیلات فلسطینی از قصد خود برای حمایت از این گزارش عدول کرده است (شبکه الجزیره، دوم اکتبر 2009، ایستگاه رادیوئی «الشرق»، دوم اکتبر 2009). همچنین ابراهیم حریسه در مقاله ای در روزنامه فلسطینی الحیات الجدیده نوشت «گزارش گلدستون بی طرفانه بوده»، و افزود «ملت فلسطین جامعه بین المللی را اگر به مجازات اسرائیل بخاطر ارتکاب جنایات اقدام نکند، نخواهد بخشید» (الحیات الجدیده، سی ام سپتامبر 2009).

• نبیل ابو رودینه، سخنگوی ریاست جمهوری فلسطین نیز خاطر نشان شد که شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو به این دلیل تصمیم به رای گیری در باره گزارش گلدستون را به تعویق انداخت که روسیه، آمریکا و اروپا این درخواست را مطرح کردند، و سایر فراکسیونهای حاضر در شورای حقوق بشر با این خواسته موافقت کردند. ابو رودینه این امر را تکذیب کرد که «حکومت خود گردانی عامل پس گرفتن درخواست رای گیری یا تعویق در حمایت شورای حقوق بشر از گزارش بوده است» (خبرگزاری وفا، دوم اکتبر 2009).

• نمر حماد، مشاور محمود عباس گفت برخی کشورها نسبت به گزارش ملاحظاتی داشتند، وشورای حقوق بشر سازمان ملل بر این باور بود که بهتر است صبر پیشه کرد تا حمایت گسترده تری از ازگزارش بدست آید. نمر حماد تاکید کر که هر چند رای گیری به تعویق افتاده است اما گزارش به قوت خود باقی است» (شبکه تلویزیونی «روسیه الیوم»، دوم اکتبر 2009). 

• سرانجام نیز محمود عباس (در سوم اکتبر 2009) دستور داد که کمیته اجرائی سازمان آزادی بخش فلسطین یک کمیسیون تحقیق برپا کند تا به بررسی سلسله رخدادهائی بپردازد که منجر به اتخاذ تصمیم تعویق در رای گیری از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل بر سر گزارش گلدستون شد. این کمیسیون موظف گردید تا «عوامل مسوول» را بیابد. این کمیسیون باید نتایج تحقیق خود را در دو هفته به کمیته اجرائی ساف (سازمان آزادیبخش فلسطین) ارائه کند. برای آنکه به کمیسیون تحقیق وجهه ملی و بی طرفانه داده شود، سه عضو آن از شخصیت هائی انتخاب شده اند که عضو  فتح نیستند. آقای حنا عمیره، که عضو کمیته اجرائی ساف است در صدر کمیسیون تحقیق قرار گرفته و دکتر عزمی الشعیبی مسوول ارشد تشکل های غیر دولتی فلسطینی، و آقای رامی الحمدالله، دبیر کمیته اجرائی مرکزی انتخابات فلسطینی به عنوان سه عضو کمیسیون تحقیق انتخاب شده اند (الحیات الجدیده، پنجم اکتبر 2009)، خبرگزاری وفا، چهارم اکتبر 2009). در واکنش به دستور برپائی این کمیسیون تحقیق، سازمان حماس اعلام کرد که «دستور ابو مازن، اقدامی برای گمراه کردن افکار عمومی، و برای شانه خالی کردن از پذیرش مسوولیت سیاسی ناشی از این تصمیم بوده است» (بیانیه دولت حماس، پنجم اکتبر 2009).

سایر واکنش ها

• جبهه خلقی آزادی فلسطین با برپائی تجمع اعتراضی در میدان مرکزی شهر رام الله ،بنام میدان «مناره»، صدها نفر را گرد آورد، که آنان پلاکاردهائی را در تقبیح تعویق رای گیری گزارش گلدستون در شورای حقوق بشر بر سر دست گرفته بودند. تظاهرکنندگان خواهان شناسائی و اخراج عواملی در تشکیلات فلسطینی بودند که به گفته آنها، موجب تعویق در رای گیری در ژنو شده اند (خبرگزاری «صفا» وابسته به دولت حماس در غزه، و نیز وب سایت «فلسطین الآن، پنجم اکتبر 2009).

تظاهرات در رام الله علیه تصمیم به تعویق رای گیری بر سرگزارش گلدستون (شبکه القدس، پنجم اکتبر 2009)  

• در صحنه کشورهای اسلامی و عربی، سوریه وایران در نکوهش این رخداد شتاب ورزیدند. یک «مقام بلندپایه» در وزارت خارجه سوریه گفت «سوریه به تلاش در صحنه بین المللی برای تسویه حساب با کسانی که مرتکب جنایت علیه بشریت می شوند، ادامه می دهد» (خبرگزاری سوریه، چهارم اکتبر 2009). سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، آقای حسن قشقاوی نیز با «ابراز تاسف» از تعویق در رای گیری بر سر گزارش گلدستون در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، «این واقعیت» را نیز یاد آور شد که  «ثابت شده بود که رژیم صهیونیستی از سلاحهای غیر متعارف در عملیات خود در غزه به طرز وسیعی استفاده کرده بود» (ایسنا، پنجم اکتبر 2009).

روند سیاسی 

دور دیگری از مذاکرات در آمریکا 

• صائب عریقات، رئیس بخش مذکرات در سازمان آزادیبخش فلسطین، سی ام سپتامبر با ورود دگر بار خود به آمریکا، دور تازه ای از مذاکرات با جرج میچل، فرستاده ویژه دولت آمریکا در امور خاورمیانه، و نیز سایر بلندپایگان آمریکائی را به عمل آورد. در یک نشست خبری، درپایان این مذاکرات، عریقات تکرار کرده و گفت «دلیل تاخیر در از سرگیری روند صلح با اسرائیل، اقدام اسرائیل در آبادی سازی ها است». وی همچنین گفت «فلسطینی ها به ابتکارات جدید علاقه و نیازی ندارند زیرا معادله کاملا روشن است، و آن اینکه اسرائیل باید آبادی سازی ها را ازجمله - به بهانه پاسخگوئی به نیاز رشد طبیعی جمعیت-  متوقف کند و تنها پس از آنکه این تعهد خود را اجرا کند، مذاکرات از سر گرفته می شود» (الشرق الاوسط، سوم اکتبر 2009).

عرصه داخلی فلسطینی

دیالوگ آشتی ملی فلسطینی

• در حالیکه سازمان حماس به حملات انتقادی خود علیه تشکیلات خود گردان فلسطینی ادامه می دهد، مصر رسما اعلام کرد که همه تشکل های فلسطینی را به نشستی در قاهره دعوت کرده که از 22 اکتبر (سی ام مهرماه) آغاز می شود و قرار است در پایان آن، توافق آشتی ملی امضا شود. وزارت خارجه مصر اعلام کرد که آن کشور هیات هائی از فتح، حماس و گروههای فلسطینی دیگر را به همآیش آشتی ملی دعوت کرده است (قدس نت، سوم اکتبر 2009).  

• بر اساس گزارشی که در روزنامه مصری الاهرام منتشر شد، پیش نویس توافق آشتی ملی فلسطینی، بر اساس بازگرداندن وضعیت سرزمین های فلسطینی به شرائط قبل از تسلط حماس بر غزه (در ژوئن 2007) تنظیم شده است، و حاکمیت غزه دوباره در دست حکومت خود گردانی قرار خواهد گرفت و تشکیلات امنیتی حکومت خود گردانی نیز کنترل غزه را بر عهده می گیرند (الاهرام، سوم اکتبر 2009). همچنین گزارش شد که خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس در دیدار با ژنرال عمر سلیمان، رئیس سازمان اطلاعات مصر بر سر موعد برگزاری انتخابات سراسری پارلمانی و ریاست جمهوری فلسطین، که در آن واحد و همزمان انجام شود، به توافق رسید، و مقرر شد که روز بیست و پنجم ژوئن 2010 هر دو انتخابات با هم برگزار گردد (الحیات، چهارم اکتبر 2009). 

• جبرئیل رجوب، معاون دبیر اجرائی کمیته مرکزی فتح اعلام کرد که مصر همه گروههای فلسطینی را به امضای توافق آشتی مل در 22 اکتبر دعوت می کند «تا به اختلاف و انشقاق در میان برادران فلسطینی پایان داده شود». نمایندگان همه گروهها از روز بیستم اکتبر، بیست و هشتم مهر ماه، به قاهره خواهند رسید و پیش از روز امضای توافق، قرار است که ابتدا به مدت سه روز با یکدیگر دیدار و گفتگو کنند. جبرئیل رجوب گفت حماس به مصر اطلاع داده که حماس آماده آشتی است و موافقت کرده که انتخابات ریاست جمهوری و شورای ملی قانونگذاری در  ژوئن 2010  برگزار شود. رجوب همچنین خبر داد که «حماس ابراز آمادگی کرده تا سه هزار نفر از نیروهای امنیتی تشکیلات فلسطینی که در غزه هستند، درچارچوب نیروهای امنیتی باریکه غزه ادغام شوند» (خبرگزاری فرانسه AFP، اول اکتبر 2009). 

• از سوی دیگر، محمد ذحلان، مقام بلند پایه فتح گفت «هنوز نقاط اختلاف میان حماس و فتح باقی است»، که وی از جمله به «مخالفت حماس با برپائی کمیسیونی مشترکی از همه تشکل ها و سازمان ها که وظیفه همآهنگی میان دولت خود گردانی با دولت حماس» را بر عهده داشته باشد اشاره کرد. به گفته ذحلان، حماس همچنین اصرار می ورزد که فرماندهی نیروهای امنیتی که در غزه بر پا می شود، و قرار است زیر مجموعه ای از تشکیلات خود گردانی شود، در دست حماس باشد (الحیات الجدیده، پنجم اکتبر 2009).