اخبار ترور و نزاع اسرائيلی - فلسطينی (18 تا 25 اوت 2009، برابر با 27 مرداد تا سوم شهريور 1388)

نیروهای امنیتی حماس تونلی را که توسط ارتش اسرائیل در 24 اوت منهدم شد، محافظت می کنند. بمباران تونل واکنشی به اقدام فلسطینی ها در پرتاب خمپاره به اسرائیل بود. (رویترز، 25 اوت 2009، عکس: ابراهیم ابو مصطفی) 

رئوس گزارش 

• در حادثه ای که این هفته در شمال نوار غزه رخ داد و گمان می رفت که سه فلسطینی به کار انتقال مهمات در نزدیکی مرز با اسرائیل مشغول باشند، نیروهای ارتش اسرائیل به سوی افراد مظنون آتشباری کردند، که به مرگ یکی از مظنونین منجر شد. درپی این حادثه، فلسطینی ها دو خمپاره به سوی اسرائیل شلیک کردند که در واکنش به آن نیز جنگنده های ارتش اسرائیل یک تونل فلسطینی ها را که از آن برای قاچاق کالا و سلاح استفاده می شد، در نزدیکی مرز غزه با خاک مصر را بمباران کردند. 

• بنیامین نتانیاهو نخست وزیر درآستانه سفر اروپائی خود به دو کشور بریتانیا و آلمان، در نشست دولت اورشلیم گفت که وی برای از سرگیری فوری مذاکرات سیاسی با تشکیلات خودگردان فلسطینی تلاش می کند. نتانیاهو ارزیابی کرد که بتوان این مذاکرات را در اواخر سپتامبر از سرگرفت ولی تاکید کرد که این امر به تفاهم هائی بستگی دارد که باید میان اسرائیل با دولت آمریکا بدست آید. نبیل ابو رودینه سخنگوی  محمود عباس (ابو مازن) ،رهبر تشکیلات فلسطینی، اسرائیل را متهم کرد که «می خواهد افکار عمومی را در مورد درخواست های جامعه جهانی برای قطع آبادی سازی های یهودی در سرزمین های فلسطینی گمراه  کند».

مهم ترین رخدادهای مرتبط با غزه و کرانه باختری

نوار غزه

حملات راکتی و خمپاره ای

• روز بیست و چهارم اوت دو گلوله خمپاره از نوار غزه به سوی خاک اسرائیل شلیک شد. یکی از خمپاره ها به نزدیکی قرارگاه ارتش اسرائیل در منطقه «زیکیم» که نزدیک مرز شمالی غزه است، اصابت کرد و موجب شد که یک سرباز اسرائیلی به طور سطحی زخمی شود. این حمله خمپاره ای اندکی پس از آن صورت گرفت که نیروهای دیده بانی ارتش اسرائیل در نزدیکی جداره امنیتی اسرائیل با مرز  غزه سه نفر مظنون فلسطینی را مشاهده کردند که در حال انتقال مهمات بودند. نیروهای اسرائیل ابتدا از آنان خواستند که خود را تسلیم کنند اما چون با مقاومت این افراد روبرو شدند، به سوی آنها آتشباری کردند. منابع فلسطینی از کشته شدن یکی از این افراد خبر دادند. دو نفر مظنون دیگر توانستند بگریزند (وب سایت سخنگوی ارتش اسرائیل، 24 اوت 2000) 

• در واکنش به تعرض فلسطینی ها در حمله خمپاره ای به سوی مقر ارتش اسرائیل، جنگنده های اسرائیلی یک باب تونل زیر زمینی فلسطینی ها را منهدم کردند. در نتیجه این حمله هوائی چهار نفر کشته و شمار دیگری زخمی شدند (وب سایت قدس نت، خبرگزاری معان، 25 اوت 2009).

حملات راکتی و خمپاره ای، از پس از عملیات «سرب گداخته»(1) 

یهودا و شومرون (کرانه باختری)

تسهیلات جدید به مناسبت ماه رمضان

•  به مناسبت حلول ماه رمضان که فلسطینی ها نیز به گرمی به پیشواز آن می روند، ارتش اسرائیل رشته تسهیلاتی را برای آسان تر کردن زندگی بر عامه فلسطینی های کرانه باختری به اجرا گذاشت. ستاد مدیریت غیر نظامی اسرائیلی کرانه باختری (ستاد وابسته به وزارت دفاع و ارتش اسرائیل) به همه نیروهای ارتش اسرائیل دستور اکید داد که در رفتارهای روزانه خود با عامه فلسطینی ها بیشترین شکیبائی را نشان دهند و به روزه مسلمانان والاترین احترام را به جای آورند. همه سربازان اسرائیلی که با فلسطینی های کرانه باختری در ارتباط هستند، دستور گرفته اند که بخاطر احترام به روزه مسلمانان، آنان نیز از هر گونه خوردن غذا و نوشیدنی و سیگار کشیدن در برابر چشم مسلمانان فلسطینی خودداری کنند. در چارچوب مقررات جدید برای احترام به ماه رمضان، ارتش اسرائیل به این موارد فرمان داد:

• پست های بازرسی در منطقه جلمه، در شمال شهر فلسطینی نشین جنین، و نیز یک پست بازرسی دیگر در جنوب شهر رام الله 24 ساعت شبانه روز بروی رفت و آمد عامه فلسطینی ها گشوده است.

• هر خانواده فلسطینی کرانه باختری که بستگانی در خاک اسرائیل دارد، مجاز است که به مدت یک هفته در اسرائیل اقامت کند.

• مردان فلسطینی بالای 50 سال و زنان فلسطینی زیر 45 سال می توانند برای نیایش به مسجد الاقصی در اورشلیم بیآیند.

• گذرگاه «آلن بی» که میان خاک اسرائیل با کشور اردن هاشمی قرار دارد، به روی رفت و آمد فلسطینی ها و اعراب در طول ماه رمضان، و نیز برای انتقال محموله های کالا هر روز از ساعت هشت بامداد تا 24 گشوده خواهد بود. (در روزهای دیگر سال، این گذرگاه تنها تا ساعات بعد ازظهر هر روز گشوده است.)

نوار غزه درپی عملیات «سرب گداخته» 

گذرگاههای غزه  

• کار جا به جائی مواد سوختی و کالاهای بشردوستانه برای فلسطینی های غزه در طول این هفته نیز ادامه یافت و خللی در آن ایجاد نشد. دراین هفته، بطور میانگین هر روز بیش از یکصد کامیون و تریلر حامل کالاهای اساسی از خاک اسرائیل وارد غزه گردید.

آمادگی حماس برای یاری به نیازمندان در طول روزه ماه رمضان  

•   روزه ماه رمضان در سرزمین های فلسطینی از 21 ماه اوت، (برابر با جمعه 30 مرداد ماه) پس از تایید رویت هلال ماه رمضان، آغاز شد. (در ایران و اکثر کشورهای عربی منطقه، ماه رمضان از شنبه 22 اوت، 31 مرداد آغاز گردید.) در طول ماه رمضان، سازمانها و جمعیت های خیریه اسلامی، چه آنها که منطقه ای و محلی هستند و چه جمعیت های خیریه وابسته به جهان عرب و اسلامی، کمک های خود را به نیازمندان فلسطینی غزه گسترش می دهند. دولت حماس در غزه ترتیبات زیادی را برای توزیع کمکهای ویژه ماه رمضان به عمل آورد. این یاری ها توسط نهادهای مختلف وابسته به دولت حماس و نیز توسط خود جمعیت های خیریه مختلف اسلامی، که بخشی از آنها مستقیما به حماس وابستگی دارند، توزیع می شود.

• در این چارچوب، وزارت رفاه در دولت حماس قصد دارد که در طول ماه رمضان، هر روز کمک هائی را میان هفتاد هزار خانواده توزیع کند (وب سایت روزنامه «فلسطین» چاپ غزه، 19 اوت 2009). بلند پایگان دولت حماس اعلام کردند که در چارچوب صدقه به نیازمندان، درصدی از حقوق خود در ماه رمضان را به مردم احسان می کنند. جمع کلی خیریه ای که از راه  احسان کارمندان ارشد دولت حماس گرد آوری خواهد شد، به بیش از یک میلیون دلار می رسد (خبرگزاری «صفا» وابسته به دولت حماس، 31 ژوئیه 2009). اما گران تر شدن کالاهای اساسی از مدتی قبل از ماه رمضان آغاز شده بود که با فرا رسیدن رمضان، موجب انتقادهای مردمی در غزه شد. دولت حماس در واکنش به انتقادها اعلام کرد که کار نظارت بر واحدهای صنفی و مغازه هائی که مایحتاج اساسی را می فروشند، شدت بخشیده است. وزارت اقتصاد ملی در دولت حماس مدعی است که با برنامه های خود اکنون موجب تثبیت قیمت ها و جلوگیری از رشد بهای مایحتاج اولیه شده و حتی بهای برخی از کالاها بخاطر این نظارت ها پائین آمده است. حماس بویژه مدعی ارزان تر شدن مواد غذائی اولیه است.

گشایش سال تحصیلی جدید در نوار غزه همراه با مقررات تازه حجاب اسلامی و سخت گیریهای بیشتر در رفتار و سیستم آموزشی  

•    دو روز پس از آغاز ماه رمضان، دولت حماس سال تحصیلی جدید را نیز برای دانش آموزان فلسطینی نو گشائی کرد. (این نوگشائی یک هفته زودتر از سال تحصیلی در کرانه باختری صورت گرفته است. دولت حماس برای آنکه خود را از دولت تشکیلات فلسطینی در کرانه باختری جدا کند، اکثر تاریخ های مربوط به کار ادارات و تعطیلی ها و موعد نو گشائی مدارس و دانشگاهها را عمدا تغییر داده است.) با آغاز کار مدارس، 250 هزار دانش آموز دختر و پسر وارد 383 باب مدرسه وابسته به دولت در سراسر غزه شدند درحالیکه حدود دویست هزار دانش آموز نیز در مدارس وابسته به «اونرا» (که نهاد ویژه سازمان ملل متحد برای کمک رسانی به فلسطینی هاست) تحصیل را آغاز کردند. با آغاز به کار مدارس معلوم شد که سیستم آموزشی از کمبود معلم در رنج است زیرا دولت حماس معلم هائی را که به این سازمان اعلام وفاداری نکره اند، اخراج کرده است. حماس برای جبران این کمبود، با استخدام آموزگاران قراردادی فعلا برای غلبه بر این وضع تلاش کرده است. (یکی دیگر از دلائل شدید کمبود معلمان در سال جاری این است که حماس هرگونه کار معلمان مرد در مدارس دخترانه را ممنوع اعلام کرده درحالیکه تا سال گذشته برخی معلمان مرد می توانستند که در مدارس دخترانه تدریس کنند.) معلمان قراردادی تازه استخدام شده، همگی از میان کسانی انتخاب شده اند که به حماس اعلام وفاداری کرده اند (وب سایت وزارت آموزش و پرورش در دولت حماس، 23 اوت 200). 

•   گشایش سال تحصیلی جدید در غزه با نشانه های تازه ای از تحمیل مقررات سخت گیرانه تر اسلامی بر سیستم آموزشی(2) همراه شد. محمد ابو حصیره رئیس امور آموزشی در دولت حماس دستورالعملی صادر کرد که همه دانش آموزان دختر در تمامی سطوح تحصیلی را موظف می کند که حجاب کامل و مقنعه همراه با لباسهای بسیار گشاد تا قوزک پا داشته باشند، و تنها رنگ مانتوی سرمه ای سیر و مقنعه سفید قابل قبول است و دختران از این پس حق ندارند که حتی زیر مانتوهای گشاد که تا قوزک پایشان را می پوشاند، شلوار غربی جینس بپوشند و شلوارها باید حتما از مدل غیر جینس باشد. در این دستور العمل، برای نخستین بار کار مردان معلم در همه مدارس دخترانه ممنوع اعلام شد و حتی مردانی که به کارهای دیگر در مدارس دخترانه مشغول بودند، حق حضور در محیط های آموزشی دخترانه را نخواهند داشت و از محل کار خود به جای دیگری منتقل شده یا اخراج شده اند. محمد ابو حصیره در استدلالات خود تاکید کرده است که «جامعه فلسطینی، یک جامعه اسلامی است و اسلام دستور می دهد که میان خواهران با برادران جدائی صورت گیرد و از سن هفت سالگی(3) به بعد دختران با پسران در تماس نباشند (خبرگزاری فرانسه، 23 اوت 2009، روزنامه اردنی الغد، 24 اوت 2009).

هیاتی از فراکسیون حماس در شورای قانونگذاری فلسطینی غزه در حال بازدید از مدارس در روز نوگشائی مدارس در سال تحصیلی جدید (شبکه الاقصی، 23 اوت 2009))

روند سیاسی

بیانیه بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل و واکنش سخنگوی محمود عباس به آن& 

• نخست وزیر بنیامین نتانیاهو برای یک تور اروپائی از 24 اوت راهی دیدار  از دو کشور اروپائی بریتانیا و  آلمان شد. این سفر او در مجموع برای چهار روز تدارک دیده شده است. نتانیاهو افزون بر دیدار و گفتگو با گوردون براون نخست وزیر بریتانیا در لندن ، و دیدار با صدراعظم آلمان آنگلا مرکل، به هنگام اقامت در بریتانیا با جرج میچل فرستاده ویژه دولت باراک اوباما در امور خاورمیانه دیدار کرد. (دیدار نتانیاهو با گوردون براون 25 اوت صورت گرفت، و ملاقات نتانیاهو با جرج میچل 26 اوت در لندن انجام شد. نتانیاهو در پایان سفر به لندن، راهی آلمان شد و پنجشنبه 27 اوت در برلین با آنگلا مرکل به گفتگو نشست.) نتانیاهو در آستانه این تور اروپائی در نشست دولت خود در اورشلیم، نسبت به از سرگیری مذاکرات سیاسی اسرائیل و فلسطینی ها ابراز خوش بینی کرد و گفت می توان که این مذاکرات را از اواخر سپتامبر دنبال کرد. نتانیاهو گفت «...مقامات آمریکا و نیز عوامل جهانی دیگر، همانند خود ما بر بازگشت به پای میز مذاکرات تاکید دارند و عزم ما نیز در این راستاست. این ارزیابی کلی وجود دارد که می توان از اواخر سپتامبر به پای میز مذاکرات بازگشت اما این امر به برخی تفاهم های اساسی میان اسرائیل با دولت اوباما نیز بستگی دارد. مسلم است که همراه با فلسطینی ها می توان به مسیر گفتگوها وارد شد و بر سر جدولی برای رسیدن به توافق گفتگو کرد. مسلم است که اختلافاتی نیز وجود دارد و هنوز مشخص نیست که کشورهای عربی تا چه میزان در اراده دستیابی به صلح می توانند ایفای نقش کنند» (وب سایت دفتر نخست وزیری اسرائیل، 23 اوت 2009).

بنیامین نتانیاهو همراه با همسرش خانم سارا در آستانه ترک اسرائیل به سوی تور اروپائی و دیدار با رهبران انگلیس، آلمان و ملاقات با جرج میچل (عکس از دفتر مطبوعاتی نخست وزیر، عکاس: عاموس بن گرشوم، 24 اوت 2009) 

• نبیل ابو رودینه، سخنگوی محمود عباس رهبر تشکیلات فلسطینی در واکنش به بیانیه بنیامین نتانیاهو مبنی بر احتمال از سرگیری مذاکرات اسرائیل و تشکیلات فلسطینی در اواخر سپتامبر، تاکید کرد که «نتانیاهو تلاش کرده که افکار عمومی جهان را گمراه کند و همچنان بر عملیات خانه سازی اسرائیل در سرزمین های فلسطینی سرپوش بگذارد» (خبرگزاری فرانسه، 24 اوت 200).

عرصه داخلی فلسطینی

آزادی متقابل زندانیان فلسطینی از سوی فتح و حماس به مناسبت ماه رمضان 

• در آستانه ماه رمضان، و نیز پیشاپیش دور جدید مذاکرات آشتی ملی فلسطینی ها که قرار است با میانجی گری مصر در قاهره از سرگرفته شود، رشته گزارشهائی از آمادگی متقابل دو سازمان رقیب فلسطینی فتح و حماس برای آزادی زندانیان وابسته به جناح رقیب خبر می داد. دولت حماس از عزم خود برای آزاد کردن یکصد زندانی سخن گفت، و تاکید کرد که پنجاه نفر از آنها از فعالان سازمان فتح بوده اند. این افراد به اتهامات «امنیتی» از سوی تشکیلات حماس در ماههای اخیر دستگیر شده اند (روزنامه «فلسطین» وابسته به دولت حماس، 19 اوت 2009). یک وب سایت وابسته به فتح اعلام کرد که در نخستین روز ماه رمضان 12 نفر از یاران آنها از زندان حماس آزاد شدند (وب سایت نیروهای فتحاوی، 21 اوت 2009). مشیر المصری یک سخنگوی حماس در غزه در مصاحبه ای با شبکه تلویزیونی عرب زبان جمهوری اسلامی ایران گفت که آزادی زندانیان وابسته به فتح از سوی دولت حماس «با این هدف صورت گرفته که زمینه برای از سرگیری مذاکرات داخلی فلسطینی مهیا شود». وی گفت که حماس انتظار دارد که همه زندانیان وابسته به این سازمان که از سوی تشکیلات خودگردانی در کرانه باختری دستگیر شده اند، - و به گفته مشیر المصری شمار آنها به هزار نفر می رسد- آزاد شوند (شبکه العالم، 21 اوت 2009). همزمان، محمود عباس دستور داد که به مناسبت ماه رمضان، دویست نفر از فعالان حماس از زندانهای دائره امنیتی تشکیلات خود گردانی آزاد شوند. دائره ضد اطلاعات وابسته به تشکیلات امنیتی در شهر قلقیلیه نیز 12 نفر از اعضای حماس را که در اختیار داشت، در روزهای نخست رمضان آزاد کرد (خبرگزاری معان، 23 اوت 200).

تدابیر ویژه تشکیلات خود گردان فلسطینی در طول ماه رمضان 

• وزارت اوقاف اسلامی و نیروهای امنیتی تشکیلات خود گردان فلسطین مراقب هستند تا امکان ندهند که سازمان حماس از ایام ماه رمضان در راستای منافع خود سو استفاده کند و احساسات مردم را  تحریک کند. لذا وزارت اوقاف در دولت سلام فیاض برنامه های مختلفی را تدارک دیده است. همزمان این وزارت خانه دستور داده تا مساجد کرانه باختری در پی نماز مغرب و عشا بسته شوند. برگزاری سخنرانی و مجالس مذهبی و محفلهای جشن افطاری از سوی افراد وابسته به حماس در مساجد کرانه باختری نیز در طول ماه رمضان ممنوع شده است. امامان نماز و خطبا نیز از سوی وزارت اوقاف رهنمود گرفته اند که پیرامون موضوعهای واحدی سخنرانی کنند. (وب سایت حماس، 22 اوت 2009).

تعلیق دوباره در آغاز مذاکرات آشتی ملی فلسطینی 

•   دولت مصر که برای رسیدن دو سازمان رقیب فتح و حماس به آشتی تلاش می کند، رسما اعلام داشت که این بار به انگیزه ماه رمضان ناچار شده است که موعد از سرگیری مذاکرات میان هیاتهای این دو سازمان را به تعویق اندازد. (در طول هفته های قبل، پیوسته از تاریخ 25 اوت برای آغاز دور جدید این مذاکرات سخن رفته بود. ماه رمضان یک پدیده غیر عادی نیست که وقوع آن از قبل قابل پیش بینی نباشد. لذا بهانه ماه رمضان تنها محملی برای تعویق مذاکرات است. سازمانهای فتح و حماس هر بار به بهانه ای نتوانسته اند که به آشتی برسند. این بار حماس نیز برای خودداری از وارد شدن به عرصه مذاکرات، دلائل دیگری را عنوان کرده تا بتواند تسلط خود بر نوار غزه را ادامه دهد.) سخنگویانی از دو طرف در باره تعویق مذاکرات اظهار نظر کردند، و از جمله سلام فیاض نخست وزیر تشکیلات فلسطینی گفت که «اگر دور تازه مذاکرات ناکام بماند، باید همچنان تلاش کرد که انتخابات پارلمانی همزمان در کرانه باختر ی و غزه در موعد مقرر خود (ژانویه 2010) انجام شود». سلام فیاض تاکید کرد که «انتخابات پارلمانی امری نیست که برسر آن بتوانی چانه زنی کرد» (روزنامه الحیات الجدیده، 21 اوت 2009). اما فوزی برهوم سخنگوی حماس گفت «اگر توافق آشتی ملی بدست نیآید، حماس نخواهد گذاشت که انتخابات پارلمانی انجام شود». برهوم گفت که «هرگونه توافق آشتی ملی باید همه موضوع های مورد اختلاف را در بر بگیرد و برای آن راه حل های لازم را پیشنهاد کند» (وب سایت حماس، 22 اوت 200).