فعالان حماس عامل حملات راکتی يکسال اخير به ايلات در اسرائيل و «عقبه» در اردن بوده اند

فعالان حماس عامل حملات راکتی یکسال اخیر به ایلات در اسرائیل و «عقبه» در اردن بوده اند. رسانه های مصر با انتقاد شدید از حماس و ایران بخاطر این حملات راکتی، حماس را «عامل ایران» نامیده و خواهان مجازات این سازمان شدند.

اتومبیلی در بندر اردنی «عقبه» که از حمله راکتی انجام شده از شبه جزیره مصری سینای آسیب دیده است

(عکس از خبرگزاری رویترز، دوم اوت 2010، عکاس: ابراهیم فرجیان)

 

نگاه کلی

1.    اطلاعاتی که در دست ماست و نیز از گزارش های مقامات مصری و منابع فلسطینی چنین بر می آید که فعالان شاخه نظامی حماس، عزالدین القسام، عامل هر دو مورد حمله راکتی ماه های اخیر ( حمله بیست و دوم آوریل و حمله دوم اوت) از شبه جزیره مصری سینای بودند، که در هر دو رخداد، راکت ها که بندر اسرائیلی ایلات را نشانه گرفته بود، به بندر اردنی «عقبه» هم اصابت کرد. در هر دو مورد، سازمان حماس حاضر نشد که علنا مسوولیت این حملات راکتی را برعهده گیرد و در مورد حمله روز دوم ماه اوت، حماس حتی مدعی شد که ارتباطی با آن نداشته است، تا از ابعاد لطمات احتمالی به رابطه اش با کشورهای مصر و اردن کم کند. 

2.   در ذیل جزئیات دو مورد از حمله راکتی از شبه جزیره مصری سینای به خاک اسرائیل و اردن مورد یادآوری قرار می گیرد:  

الف – در دوم اوت 2010، از شبه جزیره سینای در خاک مصر، شش فروند راکت 122 میلیمتری به سوی اسرائیل نشانه گیری شد (روزنامه های مصر نوشتند که هفت راکت شلیک شده است). سه فروند از راکت ها در بندر ایلات در جنوب اسرائیل فرود آمد که یکی از آنها به درون انبار آب در شمال ایلات رفت. این حملات راکتی در اسرائیل تلفاتی نداشت (سخنگوی ارتش اسرائیل، دوم اوت 2010). دو فروند از راکت های نشانه گیری شده به سوی اسرائیل در برابر ورودی هتل اینترکنتیننتال در بندر «عقبه» در جنوب اردن فرود آمد. یک شهروند اردنی کشته و پنج نفر دیگر در اردن زخمی شدند که یکی از مجروحین زخم های جدی و حال وخیمی داشت. یک فروند راکت دیگر نیز در برابر آبهای ساحل اردن فرود آمد.  

ب – در روز بیست و دوم آوریل 2010 نیز سه فروند راکت گراد 122 میلیمتری، که آن نیز از شبه جزیره سینای در مصر نشانه گیری شده بود، به سوی بندر اسرائیلی ایلات پرتاب شد که به بندر «عقبه» در اردن هم اصابت کرد. یکی از راکت های آن حادثه در میان آبها در پایین تر از ساحل ایلات، و دومی در بندر «عقبه» در خاک اردن شناسایی شد. دو روز بعد از آن نیز (در بیست و چهارم آوریل) غواصان اسرائیلی یک راکت دیگر گراد را که در هفتاد متری جنوب بخش ساحلی «هانسیخا» Hanesicha در ایلات در عمق آبهای سی متری فرو رفته بود، بدست آوردند (سخنگوی ارتش اسرائیل، بیست و چهارم آوریل 2010). 

3.    در هر دو مورد، فعالان حماس، که عاملان حملات راکتی بودند، از راکت های 122 میلیمتری ساخت صنایع نظامی یک کشور استفاده کردند، که بنا به ارزیابی نهاد ما، آنرا از جمهوری اسلامی ایران دریافت کرده اند. این نوع راکت ها از طریق زیر بنای تونل هایی که حماس در مرز میان غزه با مصر حفر کرده است، وارد باریکه غزه می شود. رسانه های مصر با متهم کردن جمهوری اسلامی ایران برای استفاده از  حماس و یک سری «کارگزاران فرعی» دیگر که به توصیف این رسانه ها، از «قاچاق جنگ افزار و انتقال پول های ایرانی» نفع می برند، تاکید کردند که دولت ایران در این رخدادها مسوولیت دارد. 

4.    عواملی که در ذیل اشاره می شود، در سلسله برنامه های حملات راکتی از باریکه غزه یا از شبه جزیره مصری سینای با هدف ضربه زدن به بنادر ایلات و «عقبه» نقش دارند :

الف – اراده شاخه نظامی حماس برای کشاندن عملیات تروریستی به خارج از باریکه غزه و کرانه باختری با هدف به چالش کشیدن اسرائیل، اردن و مصر. در همین حال، حماس در درون خود باریکه غزه سیاست حملات محدود علیه اسرائیل را دنبال می کند. دلیل سیاست حماس در درون نوار غزه از توان بازدارندگی اسرائیل  و یک سری سنجش های داخلی دیگر حکومت حماس ناشی می شود  بویژه آنکه  حماس نمی تواند دیگر مانند گذشته عملیات تروریستی و حملاتی از کرانه باختری علیه اسرائیل انجام دهد زیرا همآهنگی های گسترده و پر قدرتی میان اسرائیل با نهادهای امنیتی تشکیلات خود گردان فلسطینی با هدف مقابله و بازدارندگی در برابر نیروهای مسلح فلسطینی انجام می شود. 

ب – اراده حماس برای ضربه زدن به روند مذاکرات صلح اسرائیل و تشکیلات فلسطینی، بویژه در زمینه تلاش های جاری که احتمال تبدیل مذاکرات سیاسی اسرائیلی – فلسطینی از گفت و گوهای غیر مستقیم به تماسی های مستقیم را تقویت کرده است. در این رابطه، سخنان خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس در سخنرانی اخیر او در جریان آئین پایانی دوره آموزش نظامی جبهه خلقی آزادی فلسطین به رهبری احمد جبرئیل را یادآوری می کنیم که بر «اهمیت جهاد و مبارزه مسلحانه با اسرائیل و سلب مشروعیت و موجودیت اسرائیل و غلط بودن مذاکرات جاری میان فلسطینی ها با اسرائیل» تاکید کرد (گزارش مشروحی را در زمینه این اظهارات خالد مشعل، در بخش فارسی تارنمای مرکز مطالعاتی خود به تاریخ ماه اوت 2010 منتشر کردیم که برای مطالعه شما در دسترس تان قرار دارد).           

5.    تناقض آشکار میان انجام حملات راکتی صورت گرفته بدست فعالان شاخه نظامی سازمان حماس با تکذیب های بیان شده از سوی سران حماس در غزه، بنا به ارزیابی ما ممکن است که بیانگر اختلاف نظر داخلی در سازمان حماس در مورد فایده تداوم چنین حملات راکتی از طریق خاک سینای در مصر باشد (همانگونه که کاملا نیز احتمال دارد که این اختلاف نظر بر سر ادامه سیاست مهار حملات راکتی باشد که حماس از پس از عملیات «سرب گداخته» در پیش گرفته است). 

6.    همانگونه که در بالا گفته شد، حملات راکتی از خاک مصر توسط فعالان حماس، بطور آشکاری به حاکمیت و منافع مصر لطمه می زند. این در حالی است که مجموعه مناسبات حماس با مصر ایجاب می کند که حماس روابط خود با مصر را پیش از این وخیم نکند (وبی دلیل نیست که حملات راکتی از خاک مصر، با چنین انتقادهای شدیدی از سوی مصر روبرو شده است). اقدام حماس برای تعرض از طریق خاک مصر نشان می دهد که حماس شبه جزیره سینای را «سرزمین هیچکس» (یا «ارض حرام» و بدون صاحب) no mans land  تلقی می کند. حمله به اردن نیز غیر از لطمه زدن به جان انسانها، زیان اقتصادی به اردن وارد می کند و لطمه ای جدی به جایگاه اردن محسوب می شود، چه که پولهای زیادی در عرصه زیربنای جهانگردی در بندر اردنی «عقبه» سرمایه گذاری شده است.                                                   .

واکنش به حملات راکتی از شبه جزیره سینای

 اسرائیل

7.    بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در بیانیه ای برای روشن کردن سیاست اسرائیل، تصریح و تاکید کرد که تحقیقات انجام شده اسرائیل در مورد حمله راکتی روز دوم اوت و حمله مشابه پیش از آن (در روز بیست و دوم آوریل) یقینا ثابت کرده است که عاملان هر دو مورد حمله راکتی، باندهای شاخه نظامی حماس بوده اند (وبسایت وزارت خارجه اسرائیل، چهارم اوت 2010).  

مصر 

8.    در مرحله نخست، بلافاصله پس از حمله راکتی روز دوم اوت، مصر این امر را که حمله راکتی از خاک آن کشور صورت گرفته باشد، تکذیب کرد (آسوشیتدپرس، دوم اوت 2010). اما سپس، مصر اذعان و اعتراف کرد که در روز دوم اوت هفت فروند راکت، همزمان از منطقه «تابا» شلیک شده است. مصر حماس و جمهوری اسلامی ایران را بعنوان عوامل اصلی پشت پرده این حملات راکتی معرفی کرد.  

9.   رسانه های مصری و بویژه رسانه های وابسته به دولت مصر و حامی دولت، با لحن بسیار شدید و کم سابقه ای، و در ابعادی وسیع، حماس و جمهوری اسلامی ایران را مورد حمله قرار دادند. به چند نمونه اشاره می شود :

الف – مقاله ای به قلم محمد علی ابراهیم، سردبیر ارشد روزنامه مصری الجمهوریه در پنجم اوت (که روزنامه القدس العربی نیز آن را در شماره ششم اوت خود بازتاب داده است) نوشت: «حتی اگر فلسطینی های غزه سران حماس را که ثابت شده یک مشت قاتل هستند و نه سیاستمدار، به عنوان رهبر خویش قبول داشته باشند، ولی مصر به هیچ وجه با این گستاخی حماس که بخواهد بنا به دستور اربابان خود در تهران، خاک مصر را مورد تعدی قرار دهد، کنار نخواهد آمد. این سران تهران بوده اند که دستور حملات راکتی از مصر را به حماس داده اند. رخنه به خاک شبه جزیره سینای، ضربه به منافع مصر، حاکمیت ملی مصر و امنیت ملی مصر است. مصر دیگر هرگز اجازه نخواهد داد که فرزندان مصر اسیر و گروگان یک باند بیشرم شوند که گستاخانه ادعای "جنبش مقاومت" را نیز دارد. مصر این حق را برای خود قائل است که با مشت پولادین این بزهکاران بی آزرم را که در دامان خیانت پرورش یافته اند واز پشت به ملت اصیل مصر لطمه می زنند، سرکوب کند. کسی که می خواهد مصر را با ریختن به آب نابود کند، باید بداند که ما او را در خون غرق می کنیم».     

ب – محمد علی ابراهیم، سردبیر ارشد روزنامه الجمهوریه، همچنین در دو مقاله دیگر، در روزهای هفتم و هشتم اوت، با عنوان «شکیبایی مصر حدی دارد»، تاکید کرد که «حماس، عامل دست ایران و ابزاری در دست سران تهران است». سردبیر الجمهوریه در ادامه تاکید کرده است که «هیچ دلیلی برای لطمه زدن حماس به مصر وجود ندارد زیرا در پی ماجرای فاجعه بار اخیر بر سر رفتن کشتی های اعزامی به غزه، مصر گذرگاه الرفح با نوار غزه را گشوده است. این دو مقاله پشت سر هم می افزاید که «این جمهوری اسلامی ایران است که می کوشد به هر قیمتی که شده، به مصر لطمه بزند و به حماس دستور داده است، و یا جناحی از درون حماس را وادار کرده است که از غزه به خاک سینای رخنه کند و از آنجا به سوی اسرائل راکت شلیک کنند با این هدف که مناسبات مصر با اسرائیل را تیره کنند و پرزیدنت حسنی مبارک را د رموقعیت ناخوشآیندی قرار دهند. در حالی که همین روزهای اخیر پرزیدنت مبارک با نخست وزیر اسرائیل در قاهره دیدار کرده است. غیر از این، جمهوری اسلامی ایران اراده کرده است که نزاع خود با اسرائیل را به سراسر منطقه سرایت دهد و خاورمیانه را به کام آتش بیندازد، حتی اگر این کار به بهای لطمه زدن به حاکمیت کشورهای مختلف انجام شود». سر دبیر ارشد الجمهوریه تاکید کرده است که «شکیبائی مصر حد و حدوی دارد» و خواهان «تنبیه قاطع باند قتل و کشتاری که حماس نامیده می شود» شده است و می افزاید که مصر باید مناسبات خود با حماس را کاملا قطع کند و از هیچ گونه آشتی با حماس، تسهیلات در محاصره یا رفع تنگناهای غزه، دیگر سخنی به میان نیآورد.            

ج – اسامه سرایا، سردبیر روزنامه مصری الاهرام نیز در مقاله ای منتشر شده در شماره روز ششم اوت این روزنامه، با تقبیح شدید «گروههایی که دم از مذهبی بودن می زنند و شعارهای الهام گرفته از جمهوری اسلامی ایران را نشخوار می کنند»، سازمان حماس را به زیر تازیانه انتقاد برده است. مقاله تاکید دارد که «سازمان حماس بازی تازه و خطرناکی را از خاک مصر برای انجام حملات راکتی به ایلات و عقبه آغاز کرده است. اما این جنایت بزرگی است که بدون تردید موجب خواهد شد که مصر، سیاست و نگاه خود را در قبال حماس کاملا تغییر دهد. حماس از کوچک ترین حقی برخوردار نیست که پای مصر را به این درگیری بکشاند آن هم در حالی که مصر همواره به حماس و فلسطینی ها یاری داده است و مانع از درگیری جدید نظامی علیه حماس شده است. حماس و گروههای همسو و همکار آن باید بدانند که قواعد و تفاهم ها را زیر پا گذاشته اند و زمان تسویه حساب، که تسویه حسابی جدی خواهد بود، فرا رسیده است». سرمقاله الاهرام در ادامه می نویسد که «حماس، مهره های دیگری را درون غزه اجیر کرده و با مزدوری قاچاقچی های مصری، فلسطینی و اسرائیلی در مرز، که از قاچاق ها و پولهای ایران بهره می برند، آنها را به اجرای طرح های خود می کشاند. اینها، عوامل پشت پرده ای هستند که موجب حملات راکتی از خاک مصر شده اند و برای خودداری از واکنش انتقامگیری اسرائیل، خاک مصر را مورد سو استفاده قرار داده اند. اقدامات حماس از روی انگیزه های "مقاومت" نیست بلکه اراده سیاسی برای متشنج کردن مناسبات مصر با اسرائیل و ایجاد نزاع میان این دو کشور و مخالفت کردن با مذاکرات سیاسی اسرائیلی – فلسطینی است».   

حماس  

10. عوامل رسمی حماس، سریعا دخالت حماس در حملات راکتی از شبه جزیره سینای را تکذیب کردند و مدعی شدند که «حماس، همانند دیگر گروههای فلسطینی، اقدامات خود را (علیه اسرائیل) تنها از درون اراضی فلسطینی انجام می دهد».  

الف – صلاح البردویل، سخنگوی فراکسیون حماس در شورای قانونگزاری غزه، اصل این واقعیت را که حمله راکتی به اسرائیل و اردن صورت گرفته، مورد تردید قرار داد و با تکذیب «هرگونه دخالت حماس در آن» گفت «حماس خواهان جنگ نیست». البردویل اسرائیل را متهم کرد که «برای بدنام کردن حماس تلاش می کند» و نیز ادعا کرد که «اسرائیل در جستجوی بهانه برای موجه جلوه دادن تعرض های خود علیه باریکه غزه است» (وبسایت «فلسطین-اینفو» Palestine-info، دوم اوت 2010). صلاح البردویل در اظهار نظر دیگری مدعی شد که «روایت اسرائیل از حمله راکتی دروغ است» و به ادعای او «احتمالا آتشباری از سوی نیروهای ارتش اسرائیل که در منطقه تمرین می کنند، صورت گرفته است». به ادعای البردویل، «استراتژی حماس این است که از خاک هیچ کشور عربی استفاده نکند و تلاش های حماس معطوف به "مقاومت" در اراضی فلسطینی است» (وبسایت «فلسطین-اینفو» Palestine-info ، چهارم اوت 2010).

ب – مشیر المصری، دبیر فراکسیون حماس در شورای قانونگذاری فلسطینی نیز مدعی شد که «گزارش های حملات راکتی از خاک مصر، ادعاهای ساختگی اسرائیل برای تصدیق دست درازی های اسرائیل به غزه است» و نیز گفت که «حماس خواهان درگیری و نزاع با مصر و اردن نیست» (رادیوی بی بی سی، چهارم اوت 2010).

ج – طاهر النونو، سخنگوی دولت حماس در غزه گفت که «حماس بر این باور است که هیچ گروه فلسطینی عامل حمله راکتی نبوده است زیرا این گروهها تنها از اراضی فلسطینی اقدام می کنند». النونو اضافه کرد که «حماس هیچ تمایل برای قرار دادن مصر در یک موقعیت ناخوشآیند ندارد» (شبکه العربیه، چهارم اوت 2010).      

د – ابو عبیده، سخنگوی شاخه نظامی حماس، عزالدین القسام، با تکذیب هر گونه ارتباط میان این شاخه با حمله راکتی گفت که «فعالیت های عزالدین القسام، به انجام عملیات در "فلسطین تاریخی" محدود است» و نیز اضافه کرد که «اگر شاخه نظامی حماس عملیاتی را انجام دهد، برای پذیرش مسوولیت آن تردیدی از خود نشان نمی دهد» (وبسایت شاخه نظامی حماس، پنجم اوت 2010).            

11. دفتر سیاسی حماس با فرستادن پیامی از طریق میانجی گران اردنی به دولت اردن، مدعی شد که «حماس هیچ ارتباطی با حملات راکتی روز دوم اوت به خاک اردن نداشته است» و به اردن نسبت به آنچه که «تلاشهای اسرائیل و مصر برای سو استفاده از حملات راکتی به نفع هدف های سیاسی خاص خود» نامید، هشدار داد. خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس نیز شخصا پیامی مشابه برای اردن ارسال کرد (روزنامه القدس العربی، هفتم اوت 2010).    

مقاله روزنامه رسمی ارگان حماس در حمایت از حملات راکتی از سینای

12. در تضادی آشکار با موضع رسمی سران حماس و بویژه بر خلاف اظهارات صلاح البردویل، روزنامه «فلسطین» ارگان رسمی دولت حماس در غزه، در مقاله ای به قلم مصطفی الصواف، سر دبیر پیشین این روزنامه، حملات راکتی صورت گرفته در روز دوم اوت، از شبه جزیره سینای را مورد تحسین و تمجید قرار داد. نویسنده این مقاله می نویسد که «حمله راکتی انجام شده، گامی در مسیر درست است زیرا اقدامات "مقاومت" الزاما نباید از "اراضی فلسطین" انجام شود». بنوشته این مقام حماس، «حمله راکتی به ایلات، به منزله کمک به "نهضت مقاومت" از اراضی همجوار است (منظور؛ اراضی همجوار با نوار غزه و کرانه باختری است) و این گونه عملیات باید ادامه یابد». الصواف تاکید کرده است که عملیات "مقاومت" علیه اسرائیل باید از چهار عرصه انجام شود: کرانه باختری، باریکه غزه، خاک اسرائیل و مناطقی که او آنرا «خارج از فلسطین» می نامد و منظور، مناطقی مانند شبه جزیره سینای در خاک مصر است (روزنامه «فلسطین»، ارگان رسمی حماس، سوم اوت 2010).

واکنش مقامات جنبش فتح 

13.عوامل جنبش فتح مدعی شدند که رائد العطار، فرمانده شاخه نظامی عزالدین القسام در ناحیه الرفح، فرد مسوول حملات راکتی از سوی باند مسلح از شبه جزیره سینای در مصر بوده و خود او فرمان شلیک راکت ها را صادر کرده است. به گفته این عوامل جنبش فتح، این حمله راکتی با آگاهی خالد مشعل صورت گرفته است که او نیز  شخصا با آن موافق بوده  زیرا  جمهوری اسلامی ایران  طراح اصلی این حمله راکتی بوده  و انجام این حمله را سفارش داده است. مقامات فتح مدعی شدند که «احمد الجعبری، فرمانده اصلی شاخه نظامی حماس در نوار غزه، و دیگر سران حماس که با ادامه حملات راکتی از مصر مخالفند و چنین اقداماتی را به زیان مناسبات حماس با مصر می دانند، از انجام این حمله راکتی آگاهی قبلی نداشته اند» (وبسایت «صکور»، تارنمای خبری هوادار جنبش فتح، ششم اوت 2010).