کمبود سیمان درنوار غزه عاملی بازدارنده دربازسازی این باریکه و مانع بهبود شرائط زندگی مردم آن است

کمبود سیمان درنوار غزه عاملی بازدارنده دربازسازی این باریکه و مانع بهبود شرائط زندگی مردم آن است. اما درهمین حال، اطلاعات موثق نشان می دهد که حماس در کاربرد سیمان، بالاترین اولویت را برای نیازهای نظامی قائل است - همانگونه که سیاست راهبردی همیشگی حماس، ترجیح دادن نیازهای نظامی و ارتقای توان شبه نظامیان خود بر نیازهای مردم غیرنظامی غزه بوده است

نگاه کلی

1.       سیمان یکی از مصالح ساختمانی مهم مورد نیاز است تا دولت اسلامگرای حماس که حاکم بر باریکه غزه است، از آن برای ساخت پایگاهها و مقرهای نظامی خود استفاده کند ولی مردم غزه نیز به سیمان برای ساخت و نوسازی خانه ها و اماکنی که درجریان عملیات "سرب مذاب" ویران شد، نیاز مبرمی دارند. (عملیات "سرب مذاب" نامی بود که بر نبرد نظامی 22 روزه دسامبر 2008 و ژانویه 2009 میان ارتش اسرائیل با تشکل های مسلح فلسطینی در غزه نهاده شد. آن عملیات ارتش اسرائیل در واکنش به سالها حملات راکتی حماس به اماکن مسکونی جنوب اسرائیل انجام شد. دولت اسرائیل از پس از عملیات "سرب مذاب"، واردات سیمان به باریکه غزه را ممنوع کرد). سازمان حماس نشان داده است که همواره ترجیح داده است که از امکانات مختلفی که دراختیار می گیرد، برای نیازهای نظامی خود و سایر تشکلهای مسلح عضو «مقاومت»- که گروههای مخالف صلح هستند- استفاده کند و با محروم کردن مردم عادی از این امکانات محدود، اولویت را به تامین نیازهای گروههای مسلح فلسطینی داده است. اطلاعات بدست آماده که کاملا موثق است، نشان می دهد که حماس از سیمان محدودی نیز که علیرغم همه ممنوعیت ها وارد باریکه غزه می شود، برای ساخت استحکامات نظامی جدید استفاده می کند و در صدد است که اگر واردات سیمان آزاد شود، آنرا در وهله نخست، به استحکامات نظامی اختصاص دهد. حماس ساخت مقرها، مراکز آموزشی و انبارهای جنگ افزار، تونل های زیرزمینی برای نیازهای تدافعی و تهاجمی، پایگاههای جدید برای نیروهای پلیس خود و نیز ساخت سکوهای بتونی برای انجام حملات راکتی را در اولویت خود قرار داده است گه اگر به محموله های جدید سیمان دسترسی یابد، ساخت این استحکامات نظامی را شتاب خواهد داد.

2.       سیاست راهبردی حماس همواره قائل شدن اولویت برای امور نیروهای شبه نظامی خود به نسبت تامین نیازهای زندگی مردم غیر نظامی باریکه غزه بوده است. خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس مقیم سوریه، صریح و بی پرده بر اتخاذ این سیاست راهبردی تاکید کرده است. خالد مشعل در یک سخنرانی در دمشق چنین گفت: «اگرکسی تنها با نگاه فردی خارج از گود (بیرون از غزه) به باریکه نگاه کند، ظاهرا تنها صحبت هائی را درباره آشتی (میان فتح و حماس) و سازندگی و نوسازی خواهد شنید اما تصویر واقعی غزه که در چشم ناظر داخلی در غزه ترسیم می شود، این است که بیشترین بخش از بودجه ها و تلاش ها مصروف تقویت "مقاومت" (منظور؛ تشکل های مسلح فلسطینی) و ساخت استحکامات نظامی آن است...».

3.       بدلیل اشتیاق شدید حماس در ساخت استحکامات نظامی و تروریستی بوده است که دولت اسرائیل واردات سیمان به باریکه غزه را ممنوع کرد. ممنوعیت واردات سیمان موجب تنگنا و کمبود دراین ماده مهم در میان مصالح ساختمانی برای بازسازی غزه شده است. حماس از راه تونل های زیر زمینی متعددی که میان باریکه غزه با خاک مصر ایجاد کرد (و تونل ها را در واقع به «صنعت تونل» تبدیل کرد)، به راه حل هائی مانند وارد کردن سیمان از این تونل ها روی آورده است اما باید گفت که راه حل های یاد شده، جزئی هستند. تولید سیمان و بتون داخلی در کارگاههای غزه نیز بخشی از این راه حل جزئی حماس است. سازمان حماس برای ساخت استحکامات نظامی مورد نظرش، خود همچنین به تولید سیمان و بتون درکارگاههای تازه تاسیس روی آورده اما هنوز نیاز و تقاضا بسیار بیشتر از عرضه سیمان موجود در باریکه غزه است.

4.       سازمان حماس با ایجاد فشار بر جامعه بین المللی جهت دستیابی به سیمان، درتبلیغات خود چنین وانمود می کند که تنگنای مرتبط با سیمان، زندگی و روند امور عادی مردم غزه را با تهدید روبرو کرده است. ازجمله، جنبش «غزه آزاد» که اخیرا در تدارک و سازماندهی اعزام کشتی ها به نوار غزه دخالت داشت، برنامه ریزی هائی کرده است تا به «تنگنای حماس برای سیمان» پاسخ مناسب بدهد، و لذا محموله های سیمان را درچارچوب برخی مصالح همراه کشتی ها، راهی غزه کرده بود. جنبش «غزه آزاد» همچنین به گردآوری اعانه و پول از مردم جهان – بویژه از میان هواداران فلسطینی ها- جهت آنچه که «خرید سیمان برای برطرف کردن نیاز غزه به کمبود سیمان» می نامد، اقدام کرده است (توضیحات بیشتر در این زمینه را در ادامه این گزارش مطالعه کنید).

5.       ارزیابی نهاد مطالعاتی ما نیز تایید می کند که آزاد شدن واردات محموله های سیمان به باریکه غزه کمک مهمی به مردم غیرنظامی خواهد بود. اما حماس از بخش بزرگی از این محموله ها برای هدف های نظامی خود بهره خواهد گرفت و برای این منظور، از تسلط و اختیارات وسیع خویش بر امور غزه استفاده خواهد کرد. مردم غیر نظامی در غزه همواره نشان داده اند که هیچ توانی در تاثیرگذاری بر اولویت های روند امور اداره غزه ندارند و سازمان حماس تنها تصمیم گیرنده است که به نظرات مردم خود و اصولا به نیازهای غیر نظامی ها وقعی نمی گذارد.

آخرین شواهد در مورد استفاده گسترده حماس از سیمان برای نیازهای نظامی خود

6.       آگاهی های اطلاعاتی موثق بدست آمده در ماههای اخیر (از جمله از روی تصاویر ماهواره ای و عکس های هوائی از باریکه غزه) ثابت می کند که حماس از سیمان و بتون برای تقویت استحکامات شاخه نظامی خود استفاده وسیعی به عمل می آورد. ساخت سنگر و تقویت زیربناهای پایگاههای نظامی و ساخت سامانه هائی جدید برای نیازهای تدافعی و تهاجمی درصدر اولویت های حماس قرار دارد. حماس در این راستا، گرفتن درس عبرت از عملیات «سرب مذاب» را اساس کار خود قرار داده است. (در عملیات «سرب مذاب»، اسرائیل مقرها و پایگاههای زیادی از نیروهای انتظامی حماس رامورد حمله هوائی قرار داد و آنها بدلیل نداشتن زیر زمین های بتونی و فقدان استحکامات قدرتمند، متحمل تلفات زیادی شدند – هرچند که حماس درهمه گزارشها بشدت تقلا کرد که شمار تلفات نیروهای نظامی و مسلح خود را کم جلوه دهد و تلفات نظامی را درمیان مردم غیر نظامی به حساب آورد). اکنون حماس با آموختن درس عبرت های نظامی لازم از آن عملیات، ساخت استحکامات زیر زمینی در مناطق مسکونی پرجمعیت را با شتاب پیگیری می کند. زیرا سیاست راهبردی حماس، همواره استفاده از مردم غیر نظامی بعنوان «سپر انسانی» است. (حماس برای این باور است که کشته شدن هرچه بیشتر مردم غیرنظامی در محله های پر جمعیت، موجب انتقادهای بیشتر جهانی از اسرائیل خواهد شد و ارتش اسرائیل در نشان دادن واکنش خود به عملیات مسلحانه حماس که از درون محله های پرجمعیت انجام شود، تردید بیشتری نشان خواهد داد).

7.       شاخه نظامی حماس، «یگانهای عزالدین القسام»، بیشترین استفاده را از سیمان برای ساخت استحکامات، مقرها و سنگرهای نظامی به عمل می آورد، و ازجمله:

             الف – ساخت زیر بناهای نظامی – دهها تأسیسات و پایگاههای دائمی حماس، مانند مراکز آموزشی شبه نظامیان، انبارهای ساز و برگ نظامی این سازمان با کاربرد سیمان نوسازی شده اند.

             ب- ساخت تونل های زیر زمینی- حماس با سیمان، زیر زمینی های بتونی و تونل هائی در زیر پایگاههای نظامی خود ساخته تا در موارد نیاز، نیروهایش با ورورد به این تونل ها بگریزند و جان خود را نجات دهند. حماس برای ساخت استحکامات زیرزمینی بتونی برای عملیات تدافعی و تهاجمی بالاترین اولویت را قائل است. (حماس برای این هدف خود، اکثر نیروهایش را به کار گرفته و به خاطر این هدف اصلی تر است که در ماههای اخیر، عملیات تروریستی این نیروها و نقل و انتقالات آنها یا عملیات انتحاری محوله به نیروهای خود را به طرز چشمگیری کاهش داده زیرا همه توان آنها مصروف ساخت استحکامات نظامی می شود). 

             ج – برپائی میدان های نظامی برای انواعی از ساز و برگ نظامی که استفاده از آن، برد منحنی را می طلبد (مانند راکت ها و خمپاره ها). حماس برای این امر مندان هائی را با کار برد بتون در دست ساخت دارد. حماس این میادین نظامی را برای شلیک راکت به سوی اسرائیل با استفاده از «دگمه از راه دور» ، بدون حضور شبه نظامیانش در نزدیکی راکت ها می سازد. کاربرد این تاکتیک موجب خواهد شد که شبه نظامیان حماس در معرض خطر قلع و قمع شدن از سوی اسرائیل قرار نگیرند. این تاکتیک به حماس امکان خواهد داد که حملات راکتی را بیشتر و سریع تر – ضمن کاهش خطرات جدی برای نیروهای نظامی خود – به مرحله اجراء درآورد.  

منابع سیمان که دراختیار و تسلط شاخه نظامی حماس قرار می گیرد

8.    در زمینه محدودیت هائی که اجرای دستور  اسرائیل برای ممنوع کردن واردات سیمان به نوار غزه بوجود آورده است، سازمان حماس به چند راهکار برای دستیابی به سیمان روی آورده، و بخشی از سیمانی را که در اختیار می گیرد، به شاخه نظامی حماس تحویل می دهد:

الف – سامانه ای تمام و کمال برای قاچاق در خدمت حماس- رایج ترین راه دستیابی حماس به سیمان، استفاده از تونل های بی شماری است که در مرز میان باریکه غزه با مصر با نظارت «یگان های عزالدین قسام»، شاخه نظامی حماس فعالیت می کنند، برای مثال، در روز دوازدهم اکتبر 2009 ، محموله عظیمی، شامل 30 تن سیمان که در کنار تونل های منطقه الرفح انبار شده بود تا از راه تونل ها به دست حماس برسد، شناسائی شد.

ب- شاخه نظامی حماس خود نیز به تولید مصالح ساختمانی مختلف، از جمله سیمان و بتون روی آورده است، و برای این منظور، کارگاههای مختلف واقع در باریکه غزه را به خدمت خویش گرفته است. سیمان تولیدی در این کارگاهها ترکیبی است از مواد اولیه محلی (مانند زغال خرد شده و شن و ماسه دریا). حماس نه تنها کارگاههای سیمان غزه را به خدمت گرفته بلکه خود نیز کارگاههای تازه ای برپا کرده است که تمامی فعالیت های آن توسط نیروهای شاخه نظامی این سازمان انجام می شود.  

یک کارگاه تولید سیمان وابسته به حماس در باریکه غزه

ج- استفاده از مصالح ساختمانی اسرائیلی- (در تابستان 2005، دولت وقت اسرائیل به نخست وزیری آریئل شارون، از باریکه غزه بیرون رفت. 38 پارچه آبادی اسرائیلی نشین که در باریکه غزه بود، از مردم اسرائیلی ساکن آن کاملا تخلیه شد.) سازمان حماس از خانه ها و تأسیسات اسرائیلی به جای مانده از آن آبادی ها برای تهیه سیمان و بتون مورد نیاز خود استفاده می کند و برای همین منظور، برخی از تأسیسات مسکونی به جای مانده را ویران می کند.

د- تسلط حماس بر کمک های بشردوستانه ای که به نوار غزه می رسد- «اونرا»، نهاد ویژه کمک رسانی به فلسطینی ها و نیز سازمانهای بین المللی زیادی انواع کمک های بشردوستانه را وارد نوار غزه می کنند. سازمان حماس به محض ورود تریلر ها و کامیون های حامل محموله های این سازمان های خیریه به غزه، بر آنها مسلط می شود و ابتدا برای نیروهای نظامی خود و شبه نظامیانش، بیشترین بخش از محموله ها را برمی دارد و گاهی قسمتی کوچک را نیز در اختیار مردم غیرنظامی قرار می دهد. 

جنبش «غزه آزاد»Movement  Free Gaza نهادی که ازدست اندرکاران اصلی اعزام کاروان های دریائی اخیر به غزه نیز بود، در وبسایت خود، مردم جهان را به اعطای کمک های مالی برای خرید سیمان دعوت می کند (عکس از وبسایت جنبش «غزه آزاد»، 12 آوریل 2010). اما این جنبش از اشاره به این واقعیت که حماس از سوی بسیاری از کشورهای جهان بعنوان یک دولت غیر قانونی حاکم بر غزه شناخته می شود، خودداری کرده و این واقعیت را پنهان کرده است که سیمان اهدائی به غزه بدست سازمان حماس می رسد. لذا جنبش «غزه آزاد» چنین وانمود کرده است که در راه «کمک انسانی به مردم غزه» خواستار اعطای پول جهت خرید سیمان است.

اظهارات بی پرده خالد مشعل درمورد قائل شدن اولویت برای بازسازی توان نظامی و استحکامات حماس   

خالد مشعل دراجلاس بین المجالس عربی در دمشق

 (وب سایت «فلسطین الآن»، 12 نوامبر 2009)

9.    خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس، پیشتر آشکارا اعتراف کرده است که حماس بیشترین بخش از منابع مالی خود در باریکه غزه را برای پیشبرد بازسازی و استحکامات نظامی اختصاص داده، و هرگاه که پای تامین نیازهای شبه نظامیان و ساخت استحکامات نظامی در میان بوده است، آنرا بر نیازهای مردم غیرنظامی در باریکه غزه ترجیح داده است. در نشست پارلمان های کشورهای عربی (اجلاس بین المجالس عربی) که پائیز گذشته در دمشق برگزار شد، خالد مشعل در سخنرانی که روز دوازدهم نوامبر 2009 ایراد کرد، از جمله چنین گفت(1):

الف- بیشترین بخش از تلاش های حماس درباریک غزه مصروف نیازهای نظامی است». خالد مشعل افزوده و گفت که «کسی که تنها از بیرون نشسته و رخدادهای غزه را نگاه می کند، ممکن است که تنها متوجه شود که برای ایجاد آشتی (میان فتح و حماس) و بازسازی تلاش می شود. اما این، تنها ظاهر قضایاست. دربطن غزه، آنکه که نیک بنگرد، متوجه خواهد شد که حماس در حال بازسازی سریع توان نظامی خود است و "مقاومت" موفق شده که تدارکارت نظامی و استحکامات خود را سروسامان بخشد»... او افزوده و گفت: «ما بیشترین هزینه را برای ارتقاء مقاومت کرده و آنرا درصدر اولویت های خود قرار داده ایم».

بخشی از سخنان خالد مشعل به زبان عربی، آنگونه که دراجلاس بین المجالس عربی ایراد شد.

 ب- «حماس که در تنگنای مالی گرفتار شده، به هدایای مالی در راه مقاومت نیاز دارد اما برای آن شرط نگذارید»- خالد مشعل در ادامۀ سخنان خود در اجلاس بین المجالس عربی در سوریه از احزاب عربی و رؤسای پارلمان های عربی شرکت کننده در این همآیش خواست که اعطای کمک های مالی بیشتر به حماس را برای «کمک به ارتقاء جایگاه مقاومت» سرعت بخشند. (منظور خالد مشعل از «مقاومت»، تشکل های مسلح مخالف صلح و عاملان عملیات تروریستی است). خالد مشعل همچنین در آن سخنرانی گفت که «حماس در مضیفه مالی است و به کمک براداران عرب و مسلمان خود نیاز مند است». اما خالد مشعل در همین حال گفته بود که مبادا برای اعطای کمک ها، کشوری بخواهد شرط و شروط بگذارد. خالد مشعل در این رابطه مشخصا چنین گفت: «کمک های شما به ما باید با پیش شرطی همراه نباشد که ما را مجبور به عملیات انتحاری فوری کند، ما پول ها را برای آماده سازی زمینه و تدارکات برای گسترش مقاومت و عملیات آینده آن می خواهیم (در همین راستا باید گفت که حماس از دامنه عملیات انتحاری خود به میزان چشم گیری کاسته است و ظاهرا یک «زنگ تفریح» برای خود گرفته است اما از این فرصت، برای تقویت توان نظامی خود بیشترین استفاده را می کند).